تحلیل حقوقی و فقهی رضایت در فرآیندهای درمان ناباروری در قراردادهای اهدای جنین

این پژوهش به تحلیل حقوقی و فقهی جایگاه رضایت در قراردادهای اهدای جنین در چارچوب درمان ناباروری پرداخته و بستری برای بررسی تعامل حقوق خصوصی و فقه امامیه در این امر را فراهم نموده است. هدف این نوشتار شناسایی شروط صحت رضایت، ارزیابی چالش های موجود و ارائه راهکارهایی برای رفع خلاءهای قانونی و شرعی در قانون نحوه اهدای جنین به زوجین نابارور مصوب (۱۳۸۲) است. مطالعه با روش توصیفی- تحلیلی مبتنی بر منابع کتابخانه ای شامل متون حقوقی، فقهی و آرای فقها و با نگاهی تطبیقی به نظام های حقوقی دیگر انجام شده است. یافته ها نشان می دهد که قانون ایران هرچند رضایت کتبی را الزامی کرده (ماده ۳) از منظر حقوقی فاقد جزئیات کافی برای تضمین آگاهی و آزادی رضایت (ماده ۱۹۰ قانون مدنی) و از منظر فقهی ناتوان در حل مسائلی چون مالکیت، جنین، نسب و محرمیت است. آرای فقهی مشروعیت اهداء را با شروط شرعی تایید می کنند، اما تنوع دیدگاه ها و ابهامات قانونی اجرای آن را با موانعی چون تعارضات نسب و ارث مواجه ساخته است. مقایسه تطبیقی با نظام های انگلستان و فرانسه بر نیاز به شفافیت بیشتر و با کشورهای اسلامی مانند عربستان بر تفاوت های فقهی تاکید دارد. این پژوهش پیشنهاد می کند که مقررات موجود با آیین نامه ای جامع شامل اطلاع رسانی دقیق، تبیین وضعیت نسب و نظارت قضایی اصلاح شود تا با تلفیق مبانی فقهی و حقوقی هم نیازهای جامعه پاسخ داده شود و هم موازین شرعی حفظ گردد.

کلیدواژه ها:

ناباروری ، حقوق ، فقه ، رضایت ، اهدای جنین