مطالعه مروری نقش ادبیات بومی و محلی در ارتقای هویت فرهنگی دانش آموزان دوره ابتدایی

ادبیات بومی و محلی، به عنوان بخشی از میراث فرهنگی ناملموس، آینه هویت، باورها و شیوه زیست مردمان یک منطقه است. این گنجینه شفاهی در قالب قصه ها، لالایی ها، ضرب المثل ها و ترانه های محلی، نقشی فراتر از سرگرمی داشته و می تواند به عنوان ابزاری قدرتمند در شکل دهی به هویت فرهنگی نسل های بعدی، به ویژه در دوران حساس کودکی، عمل کند. پژوهش حاضر با هدف بررسی نظام مند نقش ادبیات بومی و محلی در ارتقای هویت فرهنگی دانش آموزان دوره ابتدایی انجام شده است. این مطالعه از نوع مروری نظام مند بوده و با جستجو در پایگاه های علمی معتبر داخلی و خارجی، به گردآوری، طبقه بندی و تحلیل یافته های پژوهشی مرتبط پرداخته است. یافته ها نشان می دهد که ادبیات بومی از طریق سازوکارهایی چون ایجاد حس تعلق به مکان، اعتباربخشی به زبان و گویش محلی، تقویت حافظه جمعی و انتقال غیرمستقیم ارزش های اخلاقی، به تغذیه لایه های هویت فرهنگی کودکان کمک می کند. با این حال، شکاف عمیقی میان ظرفیت های نظری این ادبیات و بهره گیری عملی از آن در نظام های آموزشی، از جمله ایران، مشاهده می شود. کتاب های درسی دوره ابتدایی بازنمایی محدودی از تنوع فرهنگی ارائه می دهند و معلمان با موانعی چون کمبود زمان، فقدان آموزش تخصصی و نگرش های اجتماعی بازدارنده مواجه هستند. تجارب بین المللی، از جمله در کشورهایی چون اندونزی و غنا، نشان می دهد که ادغام نظام مند ادبیات بومی در برنامه درسی به تقویت هم زمان سوادآموزی، انگیزه تحصیلی و هویت فرهنگی می انجامد. در پایان، راهکارهایی کاربردی برای سیاست گذاران آموزشی، مولفان کتاب های درسی و معلمان جهت بهره گیری موثرتر از ظرفیت های ادبیات بومی ارائه شده است.

کلیدواژه ها:

ادبیات بومی و محلی ، هویت فرهنگی ، دانش آموزان ابتدایی ، برنامه درسی ، فولکلور