بررسی جایگاه زبان و ادبیات فارسی و نقش ایران شناسی در گسترش هویت فرهنگی ایران در فراسوی مرزها

در عصر جهانی شدن، هویت فرهنگی به عنوان یکی از مولفه های اصلی قدرت نرم کشورها نقش فزاینده ای در تعاملات بینافرهنگی یافته است. ایران به عنوان تمدنی کهن، از زبان و ادبیات فارسی به مثابه مهم ترین سرمایه نمادین خود بهره برده و از طریق مطالعات ایران شناسی، این میراث را در سطح جهانی بازنمایی کرده است. هدف این مقاله، بررسی جایگاه زبان و ادبیات فارسی و تبیین نقش ایران شناسی در گسترش و تعمیق هویت فرهنگی ایران در فراسوی مرزهای جغرافیایی است. پژوهش حاضر با رویکرد توصیفی–تحلیلی و بر پایه روش کتابخانه ای انجام شده است. داده ها از منابع نظری مرتبط با هویت فرهنگی، مطالعات زبان و ادبیات فارسی و پژوهش های ایران شناسی گردآوری و سپس در چارچوبی بین رشته ای تحلیل شده اند. در این راستا، از مفاهیمی چون هویت فرهنگی، حافظه جمعی، اجتماع تصوری و قدرت نرم به عنوان چارچوب مفهومی بهره گرفته شده است. یافته های پژوهش نشان می دهد که زبان فارسی، فراتر از ابزار ارتباطی، حامل حافظه تاریخی، نظام ارزشی و جهان بینی ایرانیان است و ادبیات فارسی با بازنمایی مضامین هویت ساز چون عدالت، مقاومت، عشق، معنویت و خرد، نقش محوری در تداوم و بازتولید هویت فرهنگی ایران ایفا کرده است. همچنین، ایران شناسی با ترجمه، تفسیر و تحلیل علمی متون فارسی، بستری برای انتقال این هویت به مخاطبان جهانی فراهم آورده و به شکل گیری تصویری چندلایه و فراتر از کلیشه های رایج از ایران کمک کرده است. تعامل هم افزای زبان فارسی، ادبیات و ایران شناسی، مهم ترین سازوکار گسترش هویت فرهنگی ایران در سطح فراملی است. تقویت این تعامل می تواند ضمن حفظ اصالت فرهنگی، زمینه گفت وگوی موثر ایران با جهان معاصر و ارتقای جایگاه فرهنگی آن را فراهم سازد.

کلیدواژه ها:

هویت فرهنگی ، زبان و ادبیات فارسی ، ایران شناسی ، گسترش فرهنگی ، قدرت نرم