واکاوی دلایل ترک فوتبال در میان نوجوانان ایرانی؛ تجربه بازیکنان

مقدمه فوتبال یکی از محبوب ترین ورزش های جهان است و معمولا از آن به عنوان بازی جهانی یاد می شود (لی و همکاران، ۲۰۲۴؛ کاروالیو و همکاران، ۲۰۲۵). با وجود مشارکت گسترده در این رشته ترک ورزش های سازمان یافته به ویژه در دوره نوجوانی، مسئله ای قابل توجه است (پاتریکسون، ۱۹۹۸؛ بالیش و همکاران، ۲۰۱۴). پژوهش ها نشان داده اند کناره گیری زودهنگام از ورزش های سازمان یافته با پیامدهای منفی جسمانی و روان شناختی در سال های بعد همراه است (هاوی و همکاران، ۲۰۱۶). با این حال دلایل ترک فوتبال از منظر تجربه زیسته نوجوانان ایرانی کمتر مورد بررسی قرار گرفته است. از این رو پژوهش حاضر با هدف شناسایی و بررسی عوامل مرتبط با ترک فوتبال در میان نوجوانان انجام شد. روش تحقیق این پژوهش با رویکرد کیفی انجام شد مشارکت کنندگان به صورت هدفمند و با استفاده از نمونه گیری گلوله برفی انتخاب شدند. نمونه پژوهش شامل ۷ بازیکن نوجوان بود که سابقه حضور در فوتبال سازمان یافته و تجربه ترک آن را داشتند. داده ها از طریق مصاحبه های نیمه ساختاریافته به صورت حضوری و تلفنی و در بازه زمانی ۳۰ تا ۴۵ دقیقه گردآوری شد. تحلیل داده ها با استفاده از روش تحلیل تم و مطابق با چارچوب شش مرحله ای براون و کلارک (۲۰۰۶) انجام گرفت. یافته ها: پس از پیاده سازی مصاحبه ها و انجام کدگذاری اولیه کدهای مشابه در قالب ۹ تم اصلی طبقه بندی شدند: چالش های مرتبط با انگیزش و علاقه، ابهام در نقش و مسیر پیشرفت، ناپایداری احساس شایستگی؛ تجربه تبعیض و دیده نشدن؛ ضعف در ارائه بازخورد موثر؛ ابهام در رابطه بازیکن–مربی؛ فقدان احساس تعلق به تیم؛ فشارهای روانی فرساینده؛ کاهش تدریجی انگیزه در شرایط دشوار؛ و نگرانی نسبت به آینده و مسیر زندگی. یافته های حاصل از پژوهش نشان داد ترک ورزش را می توان فرایندی آرام و پیشرونده قلمداد کرد که در طی آن انگیزه های حضور در ورزش کمرنگ می شود؛ از این رو، ورزشکاران پیش از ترک، ورزش نتیجه نهایی روند کاهش انگیزه را تجربه کرده اند. بر اساس نظریه های مختلف عواملی چون تغییر، اولویت ها، فشارهای بیرونی، محیط اجتماعی یا احساس ناکامی می تواند در شکل گیری این فرایند موثر باشد (ژان کوته و جیهی، ۲۰۰۲). ترک زودهنگام فوتبال در میان نوجوانان به ویژه در کشورهای در حال توسعه پدیده ای نگران کننده است که پیامدهایی چندبعدی دارد.

کلیدواژه ها:

فوتبال ، پایه ، ترک ورزش ، نوجوانان