مرور نظام مند ادبیات درباره روشهای ارزیابی ظرفیت برد در مقاصد گردشگری و تفریحی

ظرفیت برد یکی از مهمترین مفاهیم در مدیریت پایدار گردشگری و تفریح است که با هدف ایجاد تعادل میان حفاظت از منابع طبیعی اجتماعی و مدیریتی و حفظ کیفیت تجربه بازدیدکنندگان مورد استفاده قرار می گیرد. افزایش تقاضا برای گردشگری و تفریح در دهه های اخیر فشار فزاینده ای بر مقاصد گردشگری وارد کرده و پیامدهایی همچون تخریب محیط زیست، کاهش رضایت گردشگران و بروز چالش های مدیریتی را به همراه داشته است. این پژوهش با هدف بررسی و تحلیل نظام مند روش های ارزیابی ظرفیت برد در مقاصد گردشگری و تفریحی انجام شد. روش پژوهش مبتنی بر مرور نظام مند ادبیات و مطابق دستورالعمل PRISMA بود. مقالات منتشر شده بین سال های ۲۰۰۰ تا اکتبر ۲۰۲۲ از پایگاه های Scopus، Google Scholar و MDPI گردآوری شدند. پس از مراحل غربالگری ۱۰۰ مقاله پژوهشی اصیل برای تحلیل انتخاب شد. نتایج نشان داد که ۲۴ روش مختلف برای ارزیابی ظرفیت برد در مطالعات پیشین به کار رفته است که در چهار دسته شامل رویکرد هنجاری، روش سیفوئنتس آریاس، روش های ترکیبی و سایر روش ها طبقه بندی شدند. رویکرد هنجاری و روش سیفوئنتس آریاس به ترتیب با فراوانی ۴۵ و ۳۰ مورد پرکاربردترین روش ها بودند. یافته ها نشان داد که بیشتر مطالعات بر ابعاد اجتماعی ظرفیت برد به ویژه ازدحام و تراکم بازدیدکنندگان تمرکز داشته اند و ابعاد منابع طبیعی و مدیریتی کمتر مورد توجه قرار گرفته اند. همچنین مشخص شد که ظرفیت برد در بسیاری از مقاصد گردشگری متاثر از عوامل پیچیده، محیطی، اجتماعی و مدیریتی است و اجرای موفق آن نیازمند هماهنگی نهادی و سیاست گذاری مناسب است. در نهایت پژوهش بر ضرورت توسعه رویکردهای تلفیقی و جامع برای ارزیابی ظرفیت برد و توجه بیشتر به شاخص های منابع و مدیریتی تاکید می کند تا مدیریت پایدار مقاصد گردشگری تسهیل شود.

کلیدواژه ها:

ظرفیت برد ، گردشگری پایدار ، مدیریت بازدیدکنندگان ، رویکرد هنجاری ، روش سیفوئنتس آریاس ، مقاصد گردشگری ، مرور نظام مند ادبیات