مدل چالشهای حکمرانی در سازمانهای ورزشی با تاکید بر خویشاوندسالاری

حکمرانی ورزشی در دهه های اخیر به یکی از موضوعات مهم در مطالعات مدیریت ورزش تبدیل شده است؛ زیرا کیفیت ساختارهای حکمرانی نقش تعیین کننده ای در عملکرد، شفافیت و مشروعیت سازمان های ورزشی دارد. پژوهش ها نشان می دهد که ضعف در سازوکارهای حکمرانی می تواند به بروز فساد، مالی ناکارآمدی مدیریتی و کاهش اعتماد عمومی به نهادهای ورزشی منجر شود (مایدانی و یونیاتی، ۲۰۲۵). همچنین مطالعات تطبیقی حکمرانی ورزش در کشورهای مختلف نشان می دهد که شفافیت، پاسخ گویی و استقلال نهادی از مهم ترین مولفه های حکمرانی کارآمد در سازمان های ورزشی به شمار می روند (دلماتوا، ۲۰۲۴). از سوی دیگر، پژوهش های حوزه حکمرانی ورزشی تاکید دارند که ساختارهای مبتنی بر روابط شخصی، شبکه های غیررسمی قدرت و انتصابات غیرشایسته سالارانه از جمله چالش های اساسی در بسیاری از سازمان های ورزشی هستند و می توانند به تضعیف کارایی و اعتماد نهادی منجر شوند (قدابانی و سویسی، ۲۰۲۵). مطالعات مرتبط با تاب آوری سازمانی نیز نشان می دهد که وجود اعتماد اجتماعی و سازوکارهای حکمرانی سالم یکی از پیش شرط های اصلی پایداری و کارآمدی سازمان های ورزشی است (کارا، ۲۰۲۵). در این میان، خویشاوندسالاری به عنوان یکی از مصادیق حکمرانی غیرحرفه ای می تواند موجب تضعیف شایسته سالاری، کاهش انگیزه کارکنان و بروز کژکارکردی های سازمانی شود. با این حال چارچوبی نظام مند برای تبیین چالش های حکمرانی با تاکید بر خویشاوندسالاری در سازمان های ورزشی ارائه نشده است. از این رو، پژوهش حاضر با هدف ارائه مدل چالش های حکمرانی در سازمان های ورزشی با تاکید بر خویشاوندسالاری انجام شد. این پژوهش با رویکرد کیفی و با استفاده از نظریه داده بنیاد گلیزر انجام شد. هدف از انتخاب این روش کشف چالش های حکمرانی و سازوکارهای شکل گیری خویشاوندسالاری در سازمان های ورزشی بر اساس داده های میدانی بود. جامعه پژوهش شامل مدیران ارشد و میانی سازمان های ورزشی، روسای فدراسیون ها، کارشناسان وزارت ورزش، اساتید مدیریت ورزشی و ناظران حوزه حکمرانی ورزشی بود. نمونه گیری به صورت هدفمند انجام شد و تا دستیابی به اشباع نظری ادامه یافت. در مجموع ۲۱ نفر از خبرگان در مصاحبه های نیمه ساختاریافته شرکت کردند. داده ها پس از پیاده سازی کامل مصاحبه ها طی فرایند کدگذاری مستمر و مقایسه ای گلیزر تحلیل شد. در این فرایند مفاهیم اولیه استخراج و به تدریج در قالب مقوله های اصلی و نهایتا مقوله هسته ای سازماندهی شدند. همزمان با تحلیل داده ها نمونه گیری نظری نیز انجام شد تا روابط میان مقوله ها تکمیل شده و مدل نهایی پژوهش شکل گیرد.

کلیدواژه ها:

حکمرانی ورزشی ، خویشاوندسالاری ، شایسته سالاری ، کژکارکردی سازمانی ، مدیریت ورزش