نقش ورزش پارالمپیک در تقویت اقتدار ملی جمهوری اسلامی ایران، تحلیلی کیفی با تاکید بر سیاستهای حمایتی سرمایه اجتماعی و قدرت نرم

اقتدار ملی در ادبیات معاصر روابط بین الملل مفهومی چند بعدی است که فراتر از مولفه های سخت افزاری همچون قدرت نظامی و اقتصادی، ابعاد نرم تری نظیر قدرت نرم، سرمایه اجتماعی، انسجام اجتماعی و تصویر بین المللی کشورها را دربر می گیرد (۱،۲). در این چارچوب ورزش به عنوان پدیده ای اجتماعی فرهنگی به یکی از ابزارهای موثر تولید و بازنمایی اقتدار ملی تبدیل شده است (۳،۴). در میان شاخه های مختلف ورزشی، ورزش پارالمپیک به دلیل پیوند عمیق با مفاهیمی همچون عدالت اجتماعی، کرامت انسانی، توانمندسازی افراد دارای معلولیت و الهام بخشی اجتماعی ظرفیت متمایزی برای تقویت اقتدار ملی کشورها دارد (۵). هدف پژوهش حاضر، تبیین نقش ورزش پارالمپیک در تقویت اقتدار ملی جمهوری اسلامی ایران و شناسایی سازوکارها، زمینه ها و پیامدهای این نقش آفرینی است. این پژوهش با رویکرد کیفی و با استفاده از روش تحلیل مضمون انجام شد. داده ها از طریق انجام ۱۸ مصاحبه نیمه ساختاریافته با ورزشکاران پارالمپیکی، مربیان تیم های ملی، مدیران فدراسیون ها و متخصصان حوزه ورزش پارالمپیک گردآوری گردید. نمونه گیری به صورت هدفمند و با استفاده از تکنیک گلوله برفی انجام شد و فرآیند جمع آوری داده ها تا دستیابی به اشباع نظری ادامه یافت. تحلیل داده ها طی مراحل کدگذاری، بازمحوری و انتخابی صورت گرفت. یافته های پژوهش منجر به استخراج ۱۸۰ کد باز شد که در مرحله کدگذاری محوری به ۴۲ کد محوری و در نهایت به ۱۲ مقوله نهایی در قالب یک چارچوب تحلیلی شش بعدی سازمان دهی گردید. نتایج نشان داد که ورزش پارالمپیک از طریق مجموعه ای از عوامل علی، زمینه ای، مداخله گر و راهبردی نقش معناداری در تقویت اقتدار ملی ایفا می کند. در سطح عوامل علی، سیاست های حمایتی شامل حمایت مالی، نهادی و رسانه ای (۳،۹)، سرمایه اجتماعی با تاکید بر اعتماد و مشارکت اجتماعی (۷،۸)، و قدرت نرم ملی از طریق بازنمایی مثبت بین المللی و جذابیت فرهنگی (۱،۴) به عنوان پیشران های اصلی اقتدار ملی شناسایی شدند. عوامل زمینه ای شامل وضعیت زیرساخت ها و امکانات ورزشی و نیز فرهنگ و نگرش اجتماعی نسبت به افراد دارای معلولیت بستر تحقق یا تضعیف این نقش را فراهم می سازند (۵،۱۰). در سطح عوامل مداخله گر، نقش مربیان و مدیریت فنی، برنامه ریزی راهبردی و سیاست گذاری ورزشی به عنوان سازوکارهای تسهیل کننده در تبدیل منابع و سرمایه ها به دستاوردهای ملی برجسته شد (۲،۳). همچنین راهبردهایی نظیر آموزش و توانمندسازی مستمر و توسعه تعاملات بین المللی مسیرهای عملی تحقق اهداف سیاستی و اجتماعی ورزش پارالمپیک را شکل می دهند (۶،۸). در نهایت، پیامدهای این فرآیند در قالب الهام بخشی اجتماعی، افزایش خودباوری عمومی، بهبود تصویر بین المللی کشور و تقویت پایدار اقتدار ملی تبیین گردید (۴،۷،۹). نتایج پژوهش نشان می دهد که ورزش پارالمپیک صرفا یک حوزه ورزشی نیست، بلکه ابزاری راهبردی برای تولید قدرت نرم، ارتقای سرمایه اجتماعی و تقویت اقتدار ملی جمهوری اسلامی ایران محسوب می شود. بر این اساس، سیاست گذاری، هدفمند حمایت مالی، پایدار توسعه زیرساخت ها و بهره گیری نظام مند از ظرفیت رسانه ها می تواند نقش ورزش پارالمپیک را از سطح افتخارآفرینی مقطعی به سطح اقتدار ملی پایدار ارتقا دهد (۶،۱۰).

کلیدواژه ها:

اقتدار ملی ، ورزش پارالمپیک ، قدرت نرم ، سرمایه اجتماعی ، پژوهش کیفی