مدل حکمرانی پاک در ورزش با رویکرد بازمهندسی منابع انسانی

حکمرانی در سازمان های ورزشی به عنوان یکی از ارکان اساسی، کارایی، مشروعیت و پایداری این سازمان ها مطرح است و کیفیت ساختارهای حکمرانی می تواند به طور مستقیم بر شفافیت، پاسخگویی و اعتماد ذی نفعان تاثیر بگذارد. پژوهش ها نشان می دهد که ضعف در نظام های حکمرانی یکی از عوامل اصلی بروز فساد، ناکارآمدی مدیریتی و کاهش عملکرد در سازمان های ورزشی است. همچنین مطالعات تطبیقی در حوزه حکمرانی ورزش نشان داده اند که سازمان های موفق ورزشی از سازوکارهای شفاف نظام های پاسخگویی و ساختارهای شایسته سالارانه برخوردار هستند. از سوی دیگر پژوهش های حوزه حکمرانی عمومی تاکید دارند که ظرفیت منابع انسانی و کیفیت ساختارهای اداری نقش کلیدی در کاهش فساد و بهبود حکمرانی ایفا می کند و اصلاح نظام منابع انسانی می تواند به تقویت شفافیت و پاسخگویی در سازمان ها منجر شود. در همین راستا رویکرد بازمهندسی سازمانی به عنوان یکی از راهبردهای اصلاح ساختارها و فرایندها، می تواند زمینه بازطراحی نظام های منابع انسانی و ارتقای کارایی سازمان های ورزشی را فراهم کند. همچنین مطالعات حوزه حکمرانی مشارکتی نشان می دهد که همکاری میان ذی نفعان، تقویت ارزش های سازمانی و شفافیت مدیریتی از عوامل موثر در تحقق حکمرانی پاک و پایدار در سازمان های ورزشی است. با وجود این شواهد، چارچوبی منسجم برای تبیین نقش بازمهندسی منابع انسانی در تحقق حکمرانی پاک در سازمان های ورزشی ارائه نشده است. از این رو، پژوهش حاضر با هدف طراحی مدل حکمرانی پاک در ورزش با رویکرد بازمهندسی منابع انسانی انجام شد. این پژوهش با رویکرد کیفی و با استفاده از روش تحلیل مضمون انجام شد. جامعه پژوهش شامل مدیران ارشد سازمان های ورزشی، کارشناسان حوزه منابع انسانی، اساتید مدیریت ورزشی، ناظران حقوقی و متخصصان حکمرانی بود. نمونه گیری به صورت هدفمند انجام شد و تا رسیدن به اشباع نظری ادامه یافت. در مجموع ۲۰ نفر از خبرگان در مصاحبه های نیمه ساختاریافته شرکت کردند. داده ها پس از پیاده سازی کامل مصاحبه ها طی فرایند کدگذاری چند مرحله ای تحلیل شد و مضامین پایه، سازمان دهنده و فراگیر استخراج گردید. برای افزایش اعتبار یافته ها از بازبینی مشارکت کنندگان و بررسی همکار پژوهشی استفاده شد. نتایج پژوهش نشان داد که حکمرانی پاک در سازمان های ورزشی در قالب الگویی چندبعدی با محوریت بازمهندسی نظام منابع انسانی شکل می گیرد. مشارکت کنندگان تاکید داشتند که بسیاری از مظاهر فساد و ناکارآمدی در سازمان های ورزشی، ریشه در ضعف ساختارهای منابع انسانی، انتصابات غیر شایسته سالارانه و نبود نظام های ارزیابی عملکرد دارد؛ به همین دلیل، اصلاح و بازطراحی نظام منابع انسانی به عنوان پیش شرط تحقق حکمرانی پاک شناخته شد. یافته ها نشان داد که شرایط شکل گیری حکمرانی ناپاک شامل تمرکز قدرت در حلقه های محدود مدیریتی، نبود شفافیت در انتصابات، ضعف نظام های نظارتی و فرهنگ سازمانی مبتنی بر روابط شخصی است. در چنین شرایطی ساختارهای منابع انسانی بیشتر بر پایه روابط غیررسمی شکل می گیرند و معیارهای حرفه ای در انتخاب و ارزیابی مدیران کم رنگ می شود. این وضعیت به تضعیف شایسته سالاری، کاهش انگیزه کارکنان متخصص و افزایش تعارضات سازمانی منجر می شود. در سطح راهبردی، بازمهندسی منابع انسانی به عنوان محور اصلی مدل شناسایی شد. این بازمهندسی شامل استقرار نظام شایسته سالاری در انتصابات، طراحی نظام های شفاف ارزیابی عملکرد، اصلاح ساختارهای جذب و ارتقای کارکنان، تقویت آموزش های اخلاق حرفه ای و ایجاد سازوکارهای پاسخگویی بود. مشارکت کنندگان تاکید داشتند که بدون اصلاح نظام منابع انسانی، سایر اصلاحات حکمرانی تاثیر پایداری نخواهد داشت. پیامدهای اجرای این راهبردها شامل افزایش شفافیت مدیریتی، تقویت اعتماد سازمانی، کاهش تعارضات درون سازمانی، بهبود کیفیت تصمیم گیری و ارتقای مشروعیت سازمان های ورزشی بود. مدل نهایی پژوهش نشان داد که حکمرانی پاک زمانی در سازمان های ورزشی تحقق می یابد که بازمهندسی منابع انسانی به صورت نظام مند و در تعامل با سازوکارهای نظارتی، فرهنگی و مدیریتی اجرا شود.

کلیدواژه ها:

حکمرانی ، پاک ، منابع انسانی ، بازمهندسی سازمانی ، شایسته سالاری ، مدیریت ورزش