شناسایی راهبردهای احیای ظرفیت نهادی در مدیریت ورزش

ظرفیت نهادی به عنوان یکی از مولفه های اساسی کارآمدی سازمان ها نقش مهمی در کیفیت، حکمرانی، اثربخشی سیاست ها و پایداری عملکرد نهادها ایفا می کند. در حوزه ورزش نیز ظرفیت نهادی تعیین کننده توانایی سازمان ها در برنامه ریزی، اجرا و نظارت بر فعالیت های ورزشی است و ضعف در این ظرفیت می تواند به ناکارآمدی ساختاری و کاهش اعتماد ذی نفعان منجر شود. پژوهش ها نشان می دهد که کیفیت نهادها و سازوکارهای سازمانی نقش مهمی در توسعه نوآوری و کارآفرینی ایفا می کند و ارتقای ظرفیت نهادی می تواند به بهبود عملکرد سیستم ها منجر شود. همچنین مطالعات نشان داده اند که ظرفیت نهادی می تواند در تحقق اهداف اجتماعی و صلح سازی از طریق ورزش نقش آفرین باشد و ساختارهای نهادی قوی، زمینه ساز اثرگذاری بیشتر برنامه های ورزشی در سطوح اجتماعی و سیاسی است. پژوهش های نظری در زمینه کار نهادی در ورزش تاکید دارند که کنش های نهادی، منطق های سازمانی و میدان های نهادی از عوامل تعیین کننده در پایداری و تحول سازمان های ورزشی به شمار می روند. مطالعات حوزه مدیریت سازمانی نشان می دهد که راهبردهای تقویت ظرفیت نهادی شامل اصلاح ساختارهای مدیریتی، بهبود منابع انسانی، ارتقای شفافیت و توسعه قابلیت های سازمانی است و این اقدامات می تواند به افزایش تاب آوری و کارایی سازمان ها منجر شود. با وجود اهمیت این موضوع در نظام مدیریت ورزش چارچوبی منسجم برای شناسایی راهبردهای احیای ظرفیت نهادی ارائه نشده است. از این رو، پژوهش حاضر با هدف شناسایی راهبردهای احیای ظرفیت نهادی در مدیریت ورزش انجام شد. این پژوهش با رویکرد کیفی و با استفاده از روش تحلیل مضمون انجام شد. جامعه پژوهش شامل مدیران ارشد و میانی سازمان های ورزشی، روسای فدراسیون ها، کارشناسان سیاست گذاری ورزشی، اساتید مدیریت ورزشی و متخصصان حوزه حکمرانی بود. نمونه گیری به صورت هدفمند و تا رسیدن به اشباع نظری ادامه یافت. در مجموع ۱۹ نفر از خبرگان در مصاحبه های نیمه ساختار یافته شرکت کردند. داده ها پس از پیاده سازی کامل مصاحبه ها طی فرآیند کدگذاری چند مرحله ای تحلیل شده و مضامین پایه، سازمان دهنده و فراگیر استخراج شد. برای افزایش اعتبار یافته ها از بازبینی مشارکت کنندگان و بررسی همکار پژوهشی استفاده شد. تحلیل داده ها نشان داد که احیای ظرفیت نهادی در مدیریت ورزش در قالب مجموعه ای از راهبردهای ساختاری، انسانی، مدیریتی و فرهنگی شکل می گیرد. مشارکت کنندگان تاکید داشتند که فرسودگی نهادی در سازمان های ورزشی نتیجه انباشت چالش های ساختاری، ضعف در نظام منابع انسانی و نبود سازوکارهای شفاف حکمرانی است. احیای ظرفیت نهادی مستلزم اصلاحات چندبعدی همزمان است. در بعد ساختاری راهبردهایی مانند بازطراحی ساختار سازمانی، کاهش تمرکز قدرت، تقویت استقلال نهادهای ورزشی و ایجاد سازوکارهای نظارتی مستقل شناسایی شد. این اقدامات می تواند به افزایش شفافیت و پاسخگویی منجر شود. در بعد منابع انسانی استقرار نظام شایسته سالاری، اصلاح فرآیندهای جذب و ارتقای مدیران، توسعه آموزش های حرفه ای و ایجاد نظام ارزیابی عملکرد به عنوان راهبردهای کلیدی مطرح شدند. در بعد مدیریتی، استقرار نظام تصمیم گیری مبتنی بر داده، تقویت مدیریت دانش، توسعه برنامه های راهبردی بلندمدت و ایجاد هماهنگی میان نهادهای ورزشی شناسایی شد و فقدان نگاه راهبردی یکی از عوامل اصلی تضعیف ظرفیت نهادی دانسته شد. در بعد فرهنگی، راهبردهایی مانند تقویت فرهنگ حرفه گرایی، افزایش مشارکت ذینفعان، ارتقای اعتماد سازمانی و ترویج ارزش های اخلاقی مطرح شد که زمینه ساز تقویت سرمایه اجتماعی و مشروعیت نهادی هستند. مدل نهایی پژوهش نشان داد احیای ظرفیت نهادی حاصل تعامل همزمان اصلاحات ساختاری، منابع انسانی، مدیریتی و فرهنگی است.

کلیدواژه ها:

ظرفیت نهادی ، حکمرانی ورزشی ، اصلاح ساختاری ، شایسته سالاری ، مدیریت ورزش