تحلیل عوامل موثر بر توسعه مشارکت در ورزش شنا با رویکرد ارتقای سلامت عمومی و شمول اجتماعی

مقدمه: در دهه های اخیر ارتقای سلامت عمومی و تضمین شمول اجتماعی به اهداف اصلی دولت ها و سازمان های ورزشی در سراسر جهان تبدیل شده است. شنا به عنوان یکی از جامع ترین و در دسترس ترین اشکال فعالیت بدنی جایگاهی منحصر به فرد در تحقق این اهداف دارد. این ورزش کم برخورد که به بهبود استقامت قلبی عروقی، تقویت عملکرد عضلات کمک می کند، به ویژه برای افراد دارای شرایط بهداشتی مزمن یا کسانی که در حال بهبودی از آسیب هستند مفید است. فراتر از مزایای جسمانی، شنا یک مهارت حیاتی برای ایمنی در آب و پیشگیری از غرق شدگی محسوب می شود. علیرغم اینکه شنا یکی از محبوب ترین ورزش های مشارکتی است و میلیون ها نفر در آن شرکت می کنند، شکاف قابل توجهی اغلب بین آمار عضویت رسمی و واقعیت تجربه شده جامعه شناوران وجود دارد. در بسیاری از جوامع مشارکت در این ورزش همچنان در گروه های سنی، پیشینه های فرهنگی و سطوح درآمدی مختلف نابرابر است. در نتیجه درک عوامل چندوجهی موثر بر مشارکت در شنا برای طراحی برنامه ها و سیاست های موثر حیاتی است. این مطالعه با هدف تحلیل عوامل کلیدی موثر بر توسعه مشارکت در ورزش شنا با تمرکز بر ارتقای سلامت عمومی و تقویت شمول اجتماعی انجام شده است. روش تحقیق: این پژوهش از نظر هدف کاربردی و از نظر روش اجرا کمی و از نوع مطالعات مدل سازی معادلات ساختاری بود. جامعه آماری پژوهش را متخصصان مدیریت ورزشی، مربیان شنا، کارشناسان سلامت عمومی و شرکت کنندگان بزرگسال در ورزش شنا تشکیل دادند. با توجه به ماهیت، مطالعه نمونه گیری به روش در دسترس انجام شد و ۲۱۰ نفر به عنوان نمونه پژوهش انتخاب شدند. ابزار گردآوری داده ها پرسشنامه محقق ساز بود که بر اساس مرور گسترده پیشینه پژوهش و مصاحبه های اولیه با متخصصان این حوزه طراحی شد. روایی صوری و محتوایی پرسشنامه توسط گروهی از اساتید دانشگاهی در رشته های مدیریت ورزشی و سلامت تایید گردید. پایایی ابزار با استفاده از ضریب آلفای کرونباخ (α=۰.۹۱) محاسبه شد که نشان دهنده همسانی درونی عالی بود. برای شناسایی ساختار عاملی، پرسشنامه از تحلیل عاملی اکتشافی استفاده شد. در ادامه از تحلیل عاملی تاییدی و روش حداقل مربعات جزئی (PLS) برای آزمون مدل پژوهش و بررسی روابط بین متغیرهای پنهان بهره گرفته شد. یافته ها: نتایج حاصل از تحلیل داده ها مجموعه پیچیده ای از عوامل موثر بر مشارکت در ورزش شنا را آشکار ساخت. یافته ها در سه بعد اصلی شامل موانع، عوامل انگیزشی و عوامل زیرساختی طبقه بندی شدند. در میان موانع، «هزینه و عوامل اقتصادی» با بار عاملی ۰.۹۲ به عنوان مهم ترین مانع شناسایی شد. این یافته با نتایج پژوهش هایی همسو است که نشان می دهند خانواده های ساکن در مناطق با وضعیت اقتصادی اجتماعی پایین تر به طور معناداری هزینه را به عنوان چالش اصلی مشارکت ذکر می کنند. دومین مانع مهم دسترس پذیری و در دسترس بودن با بار عاملی ۰.۸۸ بود. خانواده های ساکن در مناطق منطقه ای و دورافتاده، بیش از پنج برابر احتمال داشت که گزارش کنند نبود دسترسی به استخر و مراکز آموزشی مانعی بزرگ برای مشارکت است. سایر موانع قابل توجه شامل عوامل فرهنگی و روان شناختی با بار عاملی ۰.۸۵ بودند، نظیر نبود الگوهای نقش از پیشینه های گوناگون، احساس عدم تعلق در محیط استخر و در برخی جوامع این باور که شنا یک اولویت نیست یا کودکان برای یادگیری آن بسیار کوچک هستند. در زمینه عوامل انگیزشی، گرانی های سلامت و ایمنی به عنوان قوی ترین محرک مشارکت شناسایی شد (بار عاملی ۰.۹۰)، به طوری که والدین و افراد شنا را به عنوان مهارتی حیاتی برای پیشگیری از غرق شدگی و تضمین سلامت جسمانی می دانستند. «نفوذ اجتماعی» و «جامعه» با بار عاملی ۰.۸۷ شامل وجود الگوهای نقش حمایتگر، تشویق خانواده و برنامه های اجتماعی عامل حیاتی دیگری در ترغیب به مشارکت به ویژه در میان گروه های کمتر نمایندگی شده بود. علاوه بر این، عوامل زیرساخت و برنامه ریزی نقشی حیاتی ایفا می کردند؛ وجود برنامه های فراگیر مانند برنامه های طراحی شده برای مهاجران بزرگسال یا جوامع با تنوع فرهنگی و همچنین وجود تاسیسات ایمن و پذیرا به شدت با نرخ های بالاتر مشارکت مرتبط بود. تحلیل مدل ساختاری تایید کرد که این سه بعد غلبه بر موانع، بهره گیری از انگیزاننده ها و تضمین زیرساخت با کیفیت بخش قابل توجهی از واریانس مشارکت در شنا را تبیین می کنند (R۲ = ۰.۶۸). نتیجه گیری: یافته های این پژوهش نشان می دهد که ترویج مشارکت در ورزش شنا یک چالش چندبعدی است و نیازمند رویکردی جامع و فراگیر می باشد. برجستگی موانع اقتصادی حاکی از آن است که برنامه های کمک مالی، یارانه ای و طرح های تخفیف ابزارهای ضروری برای تضمین دسترسی عادلانه هستند. با این حال، رفع موانع مالی به تنهایی کافی نیست. تاثیر قابل توجه موانع فرهنگی و روان شناختی ضرورت اقدامات هدفمند برای ارتباط با جوامع مختلف، آموزش مربیان با پیشینه های گوناگون و ایجاد فضاهای امن و پذیرا را برجسته می کند که در آن همه افراد احساس تعلق کنند. ابتکارات موفق مانند برنامه «از صفر تا قهرمان» در استرالیا یا فعالیت های انجمن شناگران سیاه پوست در بریتانیا قدرت برنامه های اجتماعی متمرکز بر جامعه و حساس از نظر فرهنگی را در دگرگونی زندگی ها و شکستن موانع دیرینه نشان می دهد. برای آنکه شنا بتواند به طور واقعی پتانسیل خود را به عنوان ابزاری برای سلامت عمومی و شمول اجتماعی محقق سازد، تلاشی هماهنگ از سوی نهادهای حاکمیتی، ملی، مقامات محلی و سازمان های اجتماعی لازم است. این امر شامل سرمایه گذاری در نگهداری و توسعه تاسیسات آبی، طراحی برنامه های متناسب با نیازهای گروه های به حاشیه رانده شده و ترویج روایت ها و الگوهای نقش مثبتی است که بازتاب دهنده تنوع جامعه باشند. با حرکت فراتر از رویکرد یکسان سازی شده و اتخاذ یک استراتژی داده محور و فراگیر می توان اطمینان حاصل کرد که مزایای متعدد جسمانی، اجتماعی و ایمنی شنا برای تک تک اعضای جامعه قابل دسترس است و جوامعی سالم تر، ایمن تر و منسجم تر می سازد.

کلیدواژه ها:

مشارکت در شنا ، سلامت عمومی ، شمول اجتماعی ، موانع اقتصادی ، تنوع فرهنگی ، ایمنی در آب