مدیریت ورزشی میان دانشگاه علم و فرهنگ مطالعه تطبیقی آکادمی های فوتبال جوانان ایران و کشورهای منتخب: اروپا ارزیابی حوزه های اهمیت استراتژیک و حمایت از باشگاه (Club Buy-In)

چکیده مقدمه در فوتبال حرفه ای، امروز آکادمی های باشگاهی به عنوان ابزاری کلیدی برای توسعه سرمایه انسانی خلق ارزش اقتصادی و تضمین موفقیت بلندمدت شناخته می شوند. باشگاه هایی که از سیستم توسعه بازیکن ساختارمند برخوردارند علاوه بر تامین بازیکنان تیم اول از طریق فروش بازیکنان پرورش یافته و کاهش هزینه های نقل وانتقالاتی به مدل اقتصادی پایدارتری دست می یابند (آرناس و همکاران، ۲۰۲۵؛ هیل و همکاران ۲۰۲۵). با این حال اثربخشی آکادمی تنها به امکانات فنی و برنامه های آموزشی محدود نیست بلکه به جایگاه آن در ساختار کلان باشگاه و میزان حمایت سازمانی از ماموریت آن وابسته است. در این راستا، «اهمیت استراتژیک» نشان می دهد مدیر آکادمی تا چه حد در فرآیندهای تصمیم گیری باشگاه نقش دارد و آیا آکادمی به عنوان بخشی محوری از استراتژی باشگاه تلقی می شود یا در حاشیه ساختار سازمانی قرار می گیرد (یعقوبی نیا و همکاران مارس ۲۰۲۲). همچنین مفهوم حمایت یا استقبال باشگاه (Club Buy-In) به میزان پذیرش فلسفه بازی و مسیر توسعه بازیکنان از سوی مدیریت ارشد و کادر فنی تیم اول اشاره دارد (یعقوبی نیا و همکاران ۲۰۲۲). این رویکرد در آکادمی های موفق اروپا برجسته است و تجربه لاماسیا نشان می دهد استقلال آکادمی زمانی اثربخش خواهد بود که در چارچوب استراتژی کلان باشگاه تعریف شود (بالیو و همکاران، ۲۰۲۱؛ یعقوبی نیا و همکاران مارس ۲۰۲۲). بر این اساس هدف پژوهش حاضر مقایسه آکادمی های منتخب فوتبال ایران و اروپا از منظر اهمیت استراتژیک و میزان حمایت باشگاه از آکادمی بود. روش تحقیق: پژوهش حاضر به صورت کیفی و با رویکرد تطبیقی انجام شد و هدف آن مقایسه مولفه های مرتبط با حوزه «اهمیت استراتژیک» و «حمایت باشگاه (Club Buy-In)» در آکادمی های منتخب فوتبال ایران و اروپا بود. جامعه پژوهش شامل آکادمی های فوتبال ایران و اروپا بود و نمونه ها به صورت هدفمند انتخاب شدند. آکادمی های اروپایی شامل آژاکس، آمستردام، المپیک لیون، اینترمیلان و آندرلخت بودند که بر اساس شاخص هایی نظیر میزان حضور بازیکنان پرورش یافته در تیم اول و معیارهای موفقیت اتحادیه باشگاه های فوتبال اروپا انتخاب شدند (یعقوبی نیا و همکاران ۲۰۲۲). آکادمی های ایرانی نیز شامل سپاهان، فولاد خوزستان، پیکان و گل گهر بودند که بر مبنای میزان انطباق با الزامات صدور مجوز حرفه ای کنفدراسیون فوتبال آسیا گزینش شدند. داده ها از طریق تحلیل اسنادی، پرسشنامه باز (۱۸ سوال) و مصاحبه ساختارمند گردآوری شد که چارچوب طراحی آن مبتنی بر مدل «دوازده حوزه کیفیت اتحادیه باشگاه های فوتبال اروپا» بود (یعقوبی نیا و همکاران ۲۰۲۲). تحلیل داده ها با استفاده از الگوی چهار مرحله ای جرج بردی شامل توصیف، تفسیر، هم جواری و مقایسه صورت گرفت. یافته ها: نتایج پژوهش نشان داد که در آکادمی های باشگاه های منتخب اروپایی اهمیت استراتژیک آکادمی به عنوان ماموریتی کلیدی و بخشی از هویت و برنامه بلندمدت باشگاه تعریف شده است. در این باشگاه ها اهداف توسعه آکادمی به صورت ساختاری در راستای تقویت تیم اول، حفظ فلسفه و سبک بازی باشگاه و ایجاد مسیر پایدار برای پرورش بازیکنان تنظیم می شود. جایگاه آکادمی در فرآیند تصمیم گیری رسمی باشگاه مشخص بوده و نقش مدیر آکادمی در سیاست گذاری های کلیدی به ویژه در جذب بازیکنان و استخدام مربیان قابل مشاهده است. حمایت باشگاه (Club Buy-In) در این آکادمی ها به صورت ارتباط رسمی و معنادار میان تیم اول و آکادمی وجود دارد؛ به گونه ای که سبک بازی و فلسفه فنی در تمامی رده ها هم راستا تعریف شده است. در باشگاه های ایرانی مدیر آکادمی اختیار کافی در تصمیم گیری های کلیدی ندارد و بیشتر نقش اجرایی یا هماهنگ کننده ایفا می کند و هم راستایی سبک بازی میان آکادمی و تیم اول به صورت رسمی وجود نداشت. نتیجه گیری: نتایج پژوهش نشان داد که تفاوت های مشهودی میان آکادمی های فوتبال ایران و باشگاه های منتخب اروپایی در جایگاه استراتژیک آکادمی در ساختار باشگاه و میزان حمایت سازمانی از آن وجود دارد. تقویت جایگاه مدیر آکادمی، تدوین فلسفه فنی پایدار و ایجاد مسیر رسمی انتقال به تیم اول از الزامات توسعه پایدار آکادمی های فوتبال ایران است.

کلیدواژه ها:

باشگاه فوتبال ، آکادمی فوتبال ، فوتبال پایه ، مطالعه تطبیقی