تحول دیجیتال در مدیریت ورزشی: پیامدهای متاورس و دارایی های دیجیتال منحصر به فرد (NFT) بر اقتصاد ورزش حرفه ای

مقدمه: تحولات دیجیتال در دهه اخیر نقش مهمی در بازآرایی ساختارهای مدیریتی و اقتصادی سازمان های ورزشی ایفا کرده اند و منجر به شکل گیری الگوهای جدیدی در درآمدزایی، تعامل با ذی نفعان و مدیریت دارایی های نامشهود شده اند (Pizzo et al., ۲۰۱۸). در این میان متاورس عمدتا به عنوان یک بستر فناورانه برای بازتعریف تجربه هواداری مطرح می شود در حالی که NFTها بیشتر کارکرد اقتصادی و حقوقی در قالب دارایی های دیجیتال مبتنی بر بلاک چین دارند (Dwivedi et al., ۲۰۲۲). روش تحقیق: این مطالعه از نوع مروری-تحلیلی با رویکرد کیفی است. داده ها از مقالات منتشر شده بین سال های ۲۰۲۱ تا ۲۰۲۴ در پایگاه های Web of Science، Scopus و Google Scholar استخراج شدند. معیار ورود شامل پژوهش های دارای رویکرد تجربی یا تحلیلی در زمینه کاربرد متاورس و دارایی دیجیتال منحصر به فرد در ورزش بود. تحلیل داده ها با استفاده از روش تحلیل محتوای کیفی انجام گرفت. فرآیند مرور مطالعات با الهام از مراحل کلی چارچوب PRISMA شامل شناسایی، غربالگری و انتخاب نهایی منابع انجام شد. یافته ها: نتایج مرور مطالعات نشان داد که پیامدهای متاورس و دارایی های دیجیتال منحصر به فرد در اقتصاد و مدیریت ورزش را می توان در چهار محور اصلی دسته بندی کرد؛ نخست توسعه مدل های نوین درآمدی از طریق فروش NFTها، بلیت های مجازی و کالاهای دیجیتال به عنوان یکی از مهم ترین پیامدهای اقتصادی این فناوری ها مطرح شده است. مطالعات نشان می دهند که این ابزارها می توانند وابستگی سازمان های ورزشی به منابع درآمدی سنتی را کاهش داده و جریان های درآمدی متنوع تری ایجاد کنند هرچند پایداری این مدل ها به شرایط بازار و اعتماد مصرف کنندگان وابسته است (Dwivedi et al., ۲۰۲۲; Ante, ۲۰۲۲). دوم ارتقای تعامل و وفاداری هواداران از طریق محیط های غوطه ور متاورسی و تجربه های شخصی سازی شده مورد تاکید قرار گرفته است. پژوهش ها حاکی از آن است که این فناوری ها می توانند پیوند عاطفی هواداران با برندهای ورزشی را تقویت کنند، اما در عین حال شکاف دسترسی دیجیتال و تفاوت در انگیزه های تماشاگران اثر بخشی این رویکردها را محدود می کند (Pizzo et al., ۲۰۱۸; Dwivedi et al., ۲۰۲۲). سوم تحول در مدیریت برند و دارایی های نامشهود باشگاه ها مشاهده می شود به گونه ای که NFTها به ابزاری برای بازتعریف مالکیت معنوی، ارزش گذاری برند و تعامل مستقیم با هواداران تبدیل شده اند. با این حال نبود چارچوب های حقوقی شفاف، ریسک های حقوقی و مدیریتی قابل توجهی را برای سازمان های ورزشی ایجاد می کند (Dwivedi et al., ۲۰۲۲; Ante, ۲۰۲۲). چهارم چالش های مدیریتی و اقتصادی شامل نوسانات بازار دارایی های دیجیتال، مخاطرات امنیت داده و ابهام های قانونی به عنوان موانع اصلی بهره برداری پایدار از این فناوری ها مطرح شده اند. این یافته ها نشان می دهد که موفقیت استفاده از متاورس و NFT بیش از آنکه فناورانه باشد، به ظرفیت های مدیریتی و سیاست گذاری سازمان ها وابسته است (Dwivedi et al., ۲۰۲۲). نتیجه گیری: با وجود یافته های حاصل از این پژوهش، برخی محدودیت ها نیز وجود دارد؛ نخست ماهیت مروری مطالعه و تمرکز آن بر منابع منتشر شده در بازه زمانی مشخص امکان تعمیم کامل نتایج به تمامی زمینه های ورزشی را محدود می کند. همچنین به دلیل نوظهور بودن کاربردهای متاورس و دارایی های دیجیتال منحصر به فرد در ورزش، بخشی از ادبیات موجود همچنان در مرحله مفهومی قرار دارد. از این رو پیشنهاد می شود پژوهش های آتی با استفاده از روش های تجربی از جمله مطالعات موردی و تحلیل داده های مالی باشگاه ها به ارزیابی اثرات واقعی این فناوری ها بر عملکرد اقتصادی و مدیریتی سازمان های ورزشی بپردازند.

کلیدواژه ها:

تحول دیجیتال ، مدیریت ورزشی ، متاورس ، دارایی دیجیتال منحصر به فرد (NFT) ، اقتصاد ورزش