مدلسازی معادلات ساختاری عوامل تاثیرگذار بر بهبود اثربخشی سرمایه انسانی در کارکنان ادارات ورزش و جوانان

مقدمه یکی از فرض های اساسی در رفتار سازمانی شناخت عوامل تاثیرگذار در جهت ارتقای اثربخشی سرمایه انسانی، کارایی و در نهایت بهره وری بیشتر و تحقق اهداف سازمانی است صاحب نظران بر این اعتقاد هستند که اثربخشی موضوع اصلی در تمامی تجزیه و تحلیل های سازمانی است و تصور سازمان بدون اثربخشی سرمایه انسانی مشکل می باشد اگر اثربخشی سازمانی را میزان حصول اهداف از پیش تعیین شده در نظر بگیریم در سازمان های ورزشی با توجه به ماهیت فرهنگی و اجتماعی آنها روابط بین مدیر و کارکنان و نحوه مدیریت دانش بسیار مهم بوده و در اثربخشی فعالیت ها اثرگذار می باشد (برزگر، ۱۴۰۳). در این پژوهش مدیریت دانش و رهبری تحول آفرین بعنوان عوامل تاثیرگذار بر بهبود اثربخشی سرمایه انسانی در کارکنان مورد بررسی قرار می گیرند. دنیای امروز، ما دنیای دانش است سازمان هایی که راهی کارآمد برای استخراج استفاده و مدیریت دانش یافته اند و به دانش به عنوان یک دارایی مطرح می کنند موجبات افزایش بازدهی کارمندان و حفظ رضایت مشتری را فراهم آورده و رمز موفقیت امروز و فردای خود را بدست آورده اند رسیدن به چنین اهدافی و ارائه محصولات و خدمات با کیفیت مناسب و اقتصادی، بدون مدیریت و استفاده از منبع ارزشمند دانش موجود در سازمان امری دشوار و گاهی غیرممکن است (گورلک و چمبرسی، ۲۰۲۲). رهبری یعنی قدرت جذب افراد و تاثیر و نفوذ در آنها بطوریکه پیروان در جهت تحقق اهداف و نیازهای خود بطور داوطلبانه شخصیت و رهبری فرد را قبول داشته باشد از جمله سبک های رهبری که در نحوه مدیریت سازمان های امروزی مطرح شده است رهبری تحول آفرین است (احمدیان و عزیزی، ۱۴۰۰). با توجه به مطالب ذکر شده محقق بدنبال پاسخ دادن به این سوال می باشد که آیا مدیریت دانش و رهبری تحول آفرین بر بهبود اثربخشی سرمایه انسانی در کارکنان ادارات ورزش و جوانان استان همدان تاثیر دارند؟ روش تحقیق پژوهش حاضر از نظر هدف کاربردی و از نظر ماهیت از نوع تحقیقات توصیفی- همبستگی با استفاده از مدلسازی معادلات ساختاری بود که بصورت پیمایشی انجام گرفت. جامعه آماری پژوهش را کلیه کارکنان ادارات ورزش و جوانان استان همدان (N=۱۷۰) تشکیل دادند نمونه آماری نیز بر اساس جدول نمونه گیری مورگان و کرجسی به تعداد (n=۱۱۸) و با استفاده از روش نمونه گیری تصادفی خوشه ای بدست آمد جهت جمع آوری داده ها از مقیاس های مدیریت دانش (آدام، ۲۰۲۲)، رهبری تحول آفرین (سیسوانتو، ۲۰۲۲) و اثربخشی سرمایه انسانی (چو و بولی، ۲۰۰۷) استفاده شد روایی ابزار اندازه گیری با استفاده از نظر متخصصان، پایایی با استفاده از آلفای کرونباخ (۰.۸۷) و روایی سازه با استفاده از تحلیل عاملی تاییدی مورد ارزیابی قرار گرفت. براساس نتایج آزمون، پایایی روایی همگرا و روایی واگرای ابزار اندازه گیری تحقیق تایید شد. در آمار استنباطی از مدلسازی معادلات ساختاری به روش حداقل مربعات جزئی برای آزمون مدل مفهومی تحقیق استفاده شد. برای تجزیه و تحلیل داده ها نیز از نرم افزارهای SPSS و PLS استفاده شد. یافته ها: یافته های توصیفی نشان داد که بیشتر کارکنان مرد (۶۱٫۸ درصد) و ۸۰ درصد متاهل بودند ۳۸٫۷ درصد از آنان بین ۴۰ تا ۵۰ سال بود و میزان تحصیلات بیشتر آنان (۵۸٫۹ درصد) کارشناسی ارشد بود. براساس نتایج مقدار آلفای کرونباخ برای تمامی متغیرها بالاتر از ۰.۷ می باشد که نشان از پایایی مدل اندازه گیری دارد. مقدار میانگین واریانس استخراج شده (AVE) برای تمامی متغیرها بالاتر از ۰.۵ و میزان پایایی ترکیبی (CR) نیز بالاتر از ۰.۷ است بنابراین روایی همگرا مدل اندازه گیری تایید می شود. همچنین نتایج روایی واگرا براساس روش فورنل لارکر- با توجه به بزرگتر بودن جذر میانگین واریانس استخراج شده متغیرها از همبستگی آن متغیر با متغیرهای دیگر روایی واگرا مدل اندازه گیری نیز تایید می شود. برازش مدل کلی که با GOF نشان داده می شود برابر با ۰٫۵۰۳ بدست آمد که برازش قوی مدل کلی پژوهش را تایید می کند. ارزیابی فرضیات پژوهش با بررسی مسیرهای مدل ساختاری صورت گرفت که نشان داد مقدار t رهبری تحول آفرین بر مدیریت دانش ۳٫۶۴ و ضریب مسیر آن ۰٫۴۱ مقدار t رهبری تحول آفرین بر بهبود اثربخشی سرمایه انسانی ۴٫۱۸ و ضریب مسیر آن ۰٫۴۷ و مقدار t مدیریت دانش نیز بر بهبود اثربخشی سرمایه انسانی ۴٫۴۲ و ضریب مسیر آن ۰٫۴۹ می باشد. نتیجه گیری بر اساس نتایج حاصل از آزمون مدلسازی معادلات ساختاری رهبری تحول آفرین بر مدیریت دانش و بهبود اثربخشی سرمایه انسانی در کارکنان ادارات ورزش و جوانان استان همدان تاثیر مثبت و معناداری دارد یافته های این پژوهش با نتایج تحقیقات برزگر (۱۴۰۳)، مشایخ موینی (۱۴۰۲) و ویکتور و همکاران (۲۰۲۳) همخوانی دارد. در عصر پر آشوب امروز سازمان های دانش آفرین شانس بیشتری برای بقا در اکوسیستم سازمانی دارند دانش به منبع اصلی برتری رقابتی سازمان ها تبدیل شده و مدیریت دانش وظیفه حیاتی آنها محسوب می گردد. رهبری علاوه بر فناوری فرهنگ و اندازه گیری یکی از چهار توانمندساز مدیریت اثربخش دانش است. در میان سبک های مختلف، سبک رهبری تحول آفرین مورد مطالعه گسترده ای قرار گرفته و بررسی نتایج حکایت از تاثیر مثبت و اثربخش رفتارهای ناشی از این سبک در موفقیت سازمان های امروزی دارد. همچنین نتایج نشان داد که مدیریت دانش نیز بر بهبود اثربخشی سرمایه انسانی کارکنان ادارات ورزش و جوانان استان همدان تاثیر مثبت و معناداری دارد. یافته های این پژوهش با نتایج تحقیقات صابری و گودرزی (۱۴۰۲) و دورست و همکاران (۲۰۲۵) همخوانی دارد بر این اساس سازمان های امروزی با پیاده سازی سیستم مدیریت دانش می توانند فرآیندهای متفاوت مدیریت دانش را مدیریت و پشتیبانی نموده و اثربخشی سرمایه انسانی کارکنان را بهبود بخشند. امروزه سیستم مدیریت دانش به عنوان مغز سازمان مطرح است و رویکردی است که به وسیله آن خلق، نگهداری و تسهیم توامان دانش ضمنی و صریح انجام می پذیرد.

کلیدواژه ها:

مدیریت دانش ، رهبری تحول آفرین ، اثربخشی سرمایه انسانی