شناسایی چالشهای حکمرانی چند سطحی در خصوصی سازی اماکن ورزشی

واگذاری اماکن ورزشی به بخش خصوصی در سالهای اخیر به عنوان یکی از راهبردهای اصلی اصلاح ساختار مدیریت ورزش و افزایش کارایی اقتصادی مورد توجه دولتها قرار گرفته است. خصوصی سازی اماکن ورزشی با هدف کاهش بار مالی دولت، ارتقای کیفیت خدمات و افزایش بهره وری مدیریتی دنبال می شود اما اجرای آن مستلزم وجود سازوکارهای حکمرانی کارآمد و هماهنگی میان سطوح مختلف تصمیم گیری است. مطالعات حکمرانی ورزش نشان می دهد که نبود انسجام نهادی میان سطوح ملی، استانی و محلی می تواند فرآیند واگذاری را با چالش های ساختاری و اجرایی مواجه سازد. از سوی دیگر تحول دیجیتال و توسعه نظام های هوشمند مدیریت اماکن ورزشی نشان داده است که نظارت داده محور و استفاده از فناوری های پایش می تواند شفافیت و پاسخگویی در مدیریت زیرساخت های ورزشی را افزایش دهد. همچنین پژوهش های حوزه برنامه ریزی فضایی اماکن ورزشی بیان می کند که توزیع نامتوازن، امکانات تعارض منافع نهادی و ضعف سیاست های هماهنگ شهری از مهم ترین موانع توسعه پایدار زیرساخت های ورزشی محسوب می شوند. با وجود اهمیت این موضوع، تحلیل چالش های خصوصی سازی اماکن ورزشی از منظر حکمرانی چندسطحی در نظام ورزش کمتر مورد توجه قرار گرفته است. از این رو پژوهش حاضر با هدف شناسایی چالش های حکمرانی چند سطحی در خصوصی سازی اماکن ورزشی انجام شد. روش شناسی پژوهش حاضر با رویکرد کیفی و با استفاده از روش تحلیل مضمون انجام شد. جامعه پژوهش شامل مدیران وزارت ورزش و جوانان، مدیران کل استانی، بهره برداران اماکن ورزشی، سرمایه گذاران بخش خصوصی و کارشناسان حقوقی و اقتصادی حوزه ورزش بود. نمونه گیری به صورت هدفمند انجام گرفت و مصاحبه های نیمه ساختاریافته تا دستیابی به اشباع نظری ادامه یافت. در مجموع ۱۸ نفر از خبرگان در پژوهش مشارکت کردند. داده های حاصل از مصاحبه ها پس از پیاده سازی کامل، طی سه مرحله آشنایی با داده ها، استخراج کدهای اولیه و شکل دهی مضامین سازمان دهنده تحلیل شد. به منظور افزایش اعتبار یافته ها از بازبینی مشارکت کنندگان و مقایسه مستمر داده ها استفاده گردید. یافته ها نتایج نشان داد که چالش های خصوصی سازی اماکن ورزشی در قالب یک نظام حکمرانی چند سطحی شکل می گیرد که از تعامل سطوح سیاستی، اجرایی و عملیاتی ناشی می شود. در سطح کلان، حکمرانی ناهماهنگی سیاست ها، ابهام در قوانین واگذاری و تغییرات مکرر مقررات موجب کاهش اعتماد سرمایه گذاران خصوصی شده و فرآیند واگذاری را با عدم قطعیت مواجه می سازد. مشارکت کنندگان بیان کردند که همپوشانی وظایف میان نهادهای ملی و استانی باعث کندی تصمیم گیری و ایجاد تعارض نهادی می شود. در سطح سازمانی ضعف نظام نظارت، نبود مدل های ارزیابی عملکرد بهره برداران و محدود بودن اختیارات مدیریتی استان ها از مهم ترین موانع اجرای موثر خصوصی سازی شناخته شد. همچنین وابستگی مالی اماکن ورزشی به منابع دولتی سبب شده است منطق اقتصادی بهره برداری خصوصی به طور کامل تحقق نیابد. در سطح عملیاتی چالش هایی نظیر نبود زیرساخت های هوشمند مدیریتی، عدم شفافیت قراردادها، توزیع نابرابر اماکن ورزشی و ضعف مشارکت ذینفعان محلی مشاهده شد که کارآمدی نظام واگذاری را کاهش می دهد. مدل نهایی پژوهش نشان داد خصوصی سازی موفق اماکن ورزشی زمانی تحقق می یابد که تعامل هماهنگ میان سیاست گذاری ملی، مدیریت منطقه ای و بهره برداری محلی برقرار شود و سازوکارهای حکمرانی شبکه ای جایگزین مدیریت متمرکز گردد.

کلیدواژه ها:

حکمرانی ، خصوصی سازی اماکن ورزشی ، حکمرانی چند سطحی ، مدیریت زیرساختهای ورزشی