تحلیل جامعه شناختی عوامل موثر بر بروز فساد در فوتبال ایران

چکیده انی همی مدیریت ورزشی میان دانشگاه علم و فرهنگ مقدمه فوتبال در ایران فراتر از یک،ورزش به نهادی اجتماعی فرهنگی بدل شده که در شبکه ای پیچیده از روابط قدرت، منافع اقتصادی کلان و انتظارات هویتی ملی جای گرفته است میراحمدی و همکاران (۱۴۰۳ این جایگاه ممتاز آن را به عرصه ای جذاب برای شکل گیری و تثبیت سازوکارهای نهادی شده فساد تبدیل کرده است مسئله محوری این است که فساد در فوتبال ایران صرفا یک تخلف فردی نیست بلکه پیامد منطقی تعامل یک ساختار نظارتی ضعیف با فرهنگ روابط غیررسمی و سرمایه های نابرابر است و جلیلیان و همکاران (۱۴۰۱ در این فضا قواعد نانوشته مبتنی بر روابط خویشاوندی و اتحادهای موقت بر قوانین رسمی شفاف شایسته سالاری غلبه یافته و یک سیستم دوگانه را ایجاد کرده اند افروزه) و،شفیعی،۱۳۹۸،بنابراین پژوهش حاضر با رویکرد جامعه شناختی در پی واکاوی این منطق اجتماعی حاکم و چگونگی بازتولید چرخه معیوب فساد است درک این سازوکارها، شرط ضروری برای هرگونه اصلاح ساختاری معنادار و بازگرداندن اعتماد عمومی به این نهاد تاثیرگذار است روش تحقیق این پژوهش با به کارگیری روش فراترکیب کیفی و با هدف سنتز و بازتحلیل انتقادی ادبیات موجود انجام شده است. در گام اول با جستجوی نظام مند در پایگاه های اطلاعاتی داخلی و بین المللی ۳۸ مقاله پژوهشی مرتبط با موضوع فساد در فوتبال بر اساس معیارهای شمول و،کیفیت انتخاب شدند در مرحله،تحلیل با استفاده از کدگذاری موضوعی و تحلیل مضمون، مفاهیم الگوها و سازوکارهای تبیین شده در این مطالعات استخراج مقایسه و یکپارچه شدند این فرآیند منجر به شناسایی مقولات کلان، تضادهای نظری و خلاهای پژوهشی در درک پدیده فساد شد. در نهایت از طریق تفکر تفسیری و ترکیب خلاقانه یافته ها، چارچوب مفهومی یکپارچه ای ارائه گردید که سازوکارهای پیچیده و چندسطحی فساد در فوتبال ایران را تبیین می کند و مرزهای دانش موجود را گسترش می دهد یافته ها: یافته های فراترکیب از ۳۸،مقاله سازوکار فساد در فوتبال ایران را پدیده ای چندسطحی و درهم تنیده نشان می دهد که ریشه در چهار لایه کلیدی دارد در لایه ساختاری حاکمیتی حکمرانی ناکارآمد نفوذ سیاسی و ضعف نهادهای نظارتی، بستری نهادی برای فساد فراهم کرده اند در سطح،اقتصادی وابستگی به منابع دولتی اقتصاد رانتی و شبکه های دلالی،قدرتمند، انگیزه و فرصت های مالی کلان برای فساد ایجاد نموده اند این لایه با فرهنگ سازمانی و اجتماعی فسادپذیر تقویت می شود که در آن، روابط بر ضوابط غلبه کرده فساد عادی سازی شده و اخلاق حرفه ای تضعیف گردیده است در نهایت نظام حقوقی ناکارآمد و شبکه های غیررسمی رابطه محور به عنوان مکانیزم های تثبیت کننده عمل کرده و چرخه معیوب فساد را با ایجاد مصونیت برای متخلفان و فقدان شفافیت بازتولید می کنند این تحلیل یکپارچه نشان می دهد که فساد نه یک علت،منفرد بلکه نتیجه تعامل نظام مند این لایه هاست. نتیجه گیری در تحلیل این یافته ها می توان گفت که فساد در فوتبال ایران پدیده ای تصادفی یا ناشی از خطای افراد معدود نیست، بلکه نتیجه اجتناب ناپذیر یک اکوسیستم نهادی ناسالم است یافته ها نشان می دهند که چگونه ضعف ساختاری در راس (حکمرانی ناکارآمد و نفوذ سیاسی موتور محرکه اقتصادی منابع رانتی و شبکه های (دلالی را تغذیه می کند این اقتصاد فاسد به نوبه خود، بستر فرهنگی ای می آفریند که در آن روابط بر ضوابط غلبه کرده و فساد عادی سازی می شود در نهایت نظام حقوقی ناتوان با قوانین ناقص و برخوردهای منتخب امنیت و مصونیت لازم برای تداوم این چرخه را برای کنشگران آن فراهم می سازد بنابراین این چهار حوزه به صورت حلقه های به هم پیوشته یک زنجیره معیوب عمل می کنند که راه گریز از فساد را تنها از طریق اصلاح هم زمان و سیستماتیک همه این ارکان میسر می سازد.

کلیدواژه ها:

فساد ورزشی ، جامعه شناسی ورزش ، حکمرانی نهادهای ورزشی ، فرهنگ رابطه محور