امی می بیست دورانی میان دانشگاه علم و فرهنگ از ذهن تا عین تبیین تقدم تفکر سیستمی بر حکمرانی در فرآیند توسعه پایدار ورزش ایران

مقدمه: در جهان امروز ظرفیت ورزش برای پیشبرد اهداف توسعه پایدار به رسمیت شناخته شده است (فاند، ۲۰۱۸) با این وجود در عمل به ویژه در بستر ایران سیاست گذاری ها و برنامه های ورزشی اغلب در دستیابی به نتایج پایدار و یکپارچه ناکام مانده اند (هژبری و همکاران، ۱۴۰۲). این ناکامی عموما خود را در قالب تصمیمات سلیقه ای، ناهماهنگی بین بخشی، برنامه ریزی های جزیره ای و اتلاف منابع نشان می دهد. به نظر می رسد رویکرد رایج معطوف به اصلاحات سطحی و ساختاری است بدون آنکه به علل ریشه ای و شناختی مشکلات پرداخته شود (ولولیس و همکاران، ۲۰۲۲). چنین مداخلاتی در بهترین حالت به بهبودهای موقتی می انجامند و قادر به شکستن چرخه معیوب موجود نیستند. چارچوب نظری مدل کوه یخ ارنست همینگوی در تفکر سیستمی لنزی قدرتمند برای تحلیل این معضل فراهم می آورد (مونات و گانون، ۲۰۱۵). این مدل استدلال می کند که رویدادهای آشکار نوک کوه یخ در واقع برونداد الگوهای تکراری، ساختارهای سیستم و در عمیق ترین لایه مدل های ذهنی بازیگران اصلی است (شکل ۱). بر این اساس تغییر پایدار تنها زمانی محقق می شود که مداخلات، لایه های زیرین به ویژه باورها و نگرش های تصمیم سازان را هدف قرار دهد (گاریتی ۲۰۱۸). در این چارچوب اصلاح ساختار و عمل منوط به تحول در تفکر است. این نگرش ضرورت بازتعریف مسئله توسعه پایدار ورزش را از یک چالش فنی ساختاری به یک چالش شناختی رهبری برجسته می سازد. با وجود قدرت تحلیلی این چارچوب شکاف آشکاری در ادبیات پژوهشی داخلی حوزه ورزش مشاهده می شود. مطالعات پیشین یا بر فهرستی از عوامل موثر بر پایداری متمرکز بوده اند مانند انصافی و همکاران (۱۴۰۴) یا بر اهمیت کلی تفکر سیستمی تاکید کرده اند مانند سرخه و همکاران (۱۴۰۳) اما رابطه سلسله مراتبی و تقدم تفکر بر ساختار را در بستر عینی ورزش ایران به صورت تجربی و یکپارچه بررسی نکرده اند. بنابراین هدف اصلی این مقاله تبیین این تقدم و تشریح رابطه علی میان تفکر سیستمی و حکمرانی کارآمد به عنوان هسته ی توسعه پایدار ورزش است.

کلیدواژه ها:

تفکر سیستمی ، توسعه پایدار ، ورزش ، حکمرانی ورزشی ، مدل کوه یخ