زمان روانشناختی و عملکرد ورزشی

مقدمه: عملکرد ورزشی تنها به آمادگی جسمانی محدود نمی شود بلکه عوامل روان شناختی نیز نقش تعیین کننده ای در موفقیت ورزشکاران دارند. یکی از مفاهیم مهم در روانشناسی که می تواند بر عملکرد ورزشی اثر بگذارد «زمان روان شناختی» است. نظریه چشم انداز زمانی زیمراندو و جهت گیری زمانی خود یعنی تمرکز بر گذشته، حال یا آینده الگوهای رفتاری، هیجانی و شناختی متفاوتی نشان می دهند. بر اساس این نظریه افراد ممکن است دارای جهت گیری گذشته مثبت یا منفی، حال لذت گرا، حال تقدیرگرا و آینده نگر باشند. هر یک از این ابعاد می تواند بر انگیزش، تمرکز، تحمل فشار روانی و تصمیم گیری ورزشکاران اثرگذار باشد. بنابراین بررسی ارتباط بین جهت گیری زمانی و عملکرد ورزشی می تواند به درک بهتر عوامل روانی موفقیت ورزشی کمک کند. روش تحقیق: در پژوهش حاضر از پژوهش توصیفی-تحلیلی و روش تحلیل مروری استفاده شده است. حوزه پژوهش (تحقیقات مرتبط با موضوع حاضر از طریق جستجوهای سیستماتیک در مجلات دانشگاهی معتبر و جستجوی پایگاه های داده بوده است). معیارهای ورود شامل پژوهش های نظری مرتبط با چشم انداز زمانی و متغیرهای روان شناختی موثر بر عملکرد ورزشی بود. پس از جمع آوری منابع یافته های پژوهش ها مورد تحلیل قرار گرفتند. یافته ها: بررسی مطالعات نشان داد که جهت گیری زمانی نقش مهمی در عملکرد ورزشکاران دارد. ورزشکارانی که دارای جهت گیری آینده نگر هستند معمولا دارای برنامه ریزی بهتر، خودکنترلی بالاتر، انگیزش پیشرفت بیشتر و پایداری در تمرین هستند که این عوامل به بهبود عملکرد ورزشی منجر می شود. همچنین جهت گیری حال لذت گرا می تواند در برخی موقعیت ها موجب افزایش خلاقیت، انعطاف پذیری و لذت از فعالیت ورزشی شود اما در صورت افراط ممکن است باعث کاهش نظم تمرینی گردد. در مقابل، جهت گیری گذشته منفی و حال تقدیرگرا معمولا با اضطراب، عملکرد کاهش، اعتماد به نفس و افت انگیزش همراه است. برخی پژوهش ها نیز نشان داده اند که ورزشکاران موفق اغلب دارای تعادل در جهت گیری زمانی هستند؛ به طوری که از تجربیات مثبت گذشته استفاده کرده، در زمان حال تمرکز دارند و اهداف آینده را دنبال می کنند. نتیجه گیری: بر اساس یافته های پژوهش های مرور شده، زمان روان شناختی یکی از عوامل مهم روانی موثر بر عملکرد ورزشی محسوب می شود. جهت گیری آینده نگر و تعادل در ابعاد مختلف زمان روان شناختی می تواند موجب افزایش تمرکز، انگیزش و تاب آوری ورزشکاران شود. بنابراین مربیان ورزشی و روان شناسان ورزش می توانند با آموزش مهارت های مدیریت زمان روان شناختی زمینه بهبود عملکرد و سلامت روانی ورزشکاران را فراهم کنند. همچنین پیشنهاد می شود پژوهش های تجربی بیشتری برای بررسی اثر مداخلات مبتنی بر اصلاح جهت گیری زمانی بر عملکرد ورزشی انجام شود. در مقاله حاضر یک چارچوب نظری برای به کارگیری نظریه زمان روان شناختی در روانشناسی ورزشی با تاکید بر عملکرد ورزشی ارائه شده است و همچنین طرح کلی پیشنهادی مسیرهای تحقیقاتی بالقوه و ارزشمندی برای مطالعه گسترده نقش تفاوت های فردی در چارچوب بندی زمانی در عملکرد ورزشکاران باشد. چنین تلاش های تحقیقاتی می تواند به نوبه خود اطلاعات لازم را برای به کارگیری این مفهوم در عمل ورزشکاران، مربیان و روان شناسان ورزشی فراهم کند.

کلیدواژه ها:

زمان روانشناختی ، عملکرد ورزشی