اثربخشی آموزش راهبردهای حل مسئله بر کنترل خشم و تاب آوری مردان متاهل

نظام خانواده و نهاد ازدواج همواره با چالش ها و استرس های متعددی روبرو است که در صورت فقدان مهارت های مقابله ای و شناختی مناسب، می تواند به بروز هیجانات مخربی نظیر خشم و کاهش ظرفیت های روانی، به ویژه در مردان متاهلی که در شرایط پرفشار و محدودکننده ای قرار دارند، منجر شود. از این رو، پژوهش حاضر با هدف تبیین و بررسی اثربخشی آموزش راهبردهای حل مسئله بر میزان کنترل خشم و ارتقای تاب آوری مردان متاهل انجام پذیرفت. این پژوهش از منظر هدف، کاربردی و از لحاظ متدولوژی گردآوری داده ها، یک مطالعه کمی و نیمه آزمایشی با طرح پیش آزمون-پس آزمون همراه با گروه گواه (کنترل) بود. جامعه آماری پژوهش را کلیه مردان متاهل محبوس در زندان لاجوردی در بازه زمانی زمستان سال ۱۴۰۴ تشکیل دادند. از میان این جامعه، تعداد ۳۰ نفر بر اساس روش نمونه گیری داوطلبانه و مبتنی بر هدف (با در نظر گرفتن ملاک های ورود و خروج) انتخاب شده و به صورت تصادفی در دو گروه آزمایش (۱۵ نفر) و کنترل (۱۵ نفر) جایگزین شدند. اعضای گروه آزمایش طی ۸ جلسه ۹۰ دقیقه ای تحت مداخله آموزشی راهبردهای حل مسئله (مبتنی بر الگوی شناختی-رفتاری دزوریلا و گلدفرید، ۱۹۹۰) قرار گرفتند، در حالی که گروه کنترل در لیست انتظار باقی مانده و مداخله ای دریافت نکردند. برای جمع آوری داده ها از دو ابزار استاندارد شامل مقیاس تاب آوری کانر-دیویدسون (CD-RISC) و پرسشنامه کنترل خشم اسپیلبرگر (STAXI-۲) استفاده گردید. تجزیه و تحلیل داده ها نیز پس از بررسی مفروضه های آماری، با استفاده از آزمون های تحلیل کوواریانس چندمتغیره (MANCOVA) و تک متغیره (ANCOVA) در نرم افزار آماری SPSS-۲۳ انجام شد. نتایج حاصل از تحلیل های استنباطی نشان داد که پس از تعدیل اثرات پیش آزمون، تفاوت آماری کاملا معناداری بین دو گروه آزمایش و کنترل در ترکیب متغیرهای وابسته وجود دارد (۰.۰۰۱>p). مداخله آموزشی حل مسئله توانست به طور معناداری نمرات کل تاب آوری روان شناختی (با اندازه اثر بزرگ ۰/۶۰۷) و مولفه های پنج گانه آن (شامل تصور شایستگی فردی، اعتماد به غرایز، تحمل عاطفه منفی، پذیرش تغییر و کنترل معنوی) را در گروه آزمایش ارتقا بخشد. افزون بر این، نتایج حاکی از اثربخشی مثبت و معنادار این راهبردها بر بهبود شاخص های کنترل خشم (با اندازه اثر ۰/۴۴۶) در مردان متاهل گروه مداخله نسبت به گروه گواه بود. بر مبنای شواهد تجربی این پژوهش می توان استنتاج نمود که تجهیز شناختی مردان متاهل به مهارت ها و راهبردهای نظام مند حل مسئله، به عنوان یک مکانیسم مقابله ای و انطباقی بسیار کارآمد عمل می کند.

کلیدواژه ها:

آموزش راهبردهای حل مسئله ، کنترل خشم ، تاب آوری روان شناختی ، مردان متاهل