نقش دلبستگی و روابط خانوادگی در رفتارهای خودآسیب رسان غیرخودکشی گرایانه در نوجوانان: یک مرور روایتی

رفتارهای خودآسیب رسان غیرخودکشی گرایانه (Non-Suicidal Self-Injury; NSSI) یکی از مهم ترین مشکلات سلامت روان در دوران نوجوانی محسوب می شوند و با پیامدهای منفی متعددی از جمله پریشانی روان شناختی، اختلال در عملکرد اجتماعی و افزایش خطر رفتارهای خودکشی گرایانه در آینده همراه هستند. در سال های اخیر، توجه پژوهشگران به نقش عوامل رابطه ای و تحولی، به ویژه کیفیت دلبستگی و محیط خانوادگی، در تبیین شکل گیری و تداوم این رفتارها افزایش یافته است. هدف مطالعه حاضر مرور و یکپارچه سازی شواهد پژوهشی موجود درباره نقش دلبستگی و روابط خانوادگی در رفتارهای خودآسیب رسان نوجوانان بود. مطالعه حاضر به روش مرور روایتی انجام شد و مطالعات مرتبط از پایگاه های PubMed، Scopus، PsycINFO و Google Scholar با تمرکز بر پژوهش های منتشرشده در سال های اخیر بررسی شدند. یافته ها نشان دادند که دلبستگی ناایمن، تجارب اولیه مراقبتی آسیب زا، تعارض های خانوادگی، ارتباطات ناکارآمد والد-فرزند، حمایت عاطفی پایین و محیط های اعتبارزدا با افزایش احتمال بروز رفتارهای خودآسیب رسان در نوجوانان ارتباط معنادار دارند. همچنین شواهد حاکی از آن بود که اختلال در تنظیم هیجان یکی از مهم ترین سازوکارهای واسطه ای میان تجارب رابطه ای اولیه و گرایش به رفتارهای خودآسیب رسان محسوب می شود. در مقابل، دلبستگی ایمن، روابط خانوادگی حمایتگر و محیط های خانوادگی منسجم می توانند نقش محافظتی در برابر این رفتارها ایفا کنند. در مجموع، یافته های حاضر از یک مدل تحولی- بین فردی حمایت می کنند که بر اساس آن، تجارب اولیه رابطه ای و کیفیت روابط خانوادگی نقش تعیین کننده ای در آسیب پذیری نوجوانان نسبت به رفتارهای خودآسیب رسان دارند. این یافته ها بر اهمیت مداخلات خانواده محور، رویکردهای مبتنی بر دلبستگی و آموزش مهارت های تنظیم هیجان در پیشگیری و درمان NSSI تاکید می کنند.

کلیدواژه ها:

خودآسیب رسان غیرخودکشی گرایانه ، نوجوانان ، دلبستگی ، روابط خانوادگی ، تنظیم هیجان ، سلامت روان