مدل سازی روابط بین نسلی: تبیین سبک های دلبستگی و شاخص های روانشناختی سلامت نوجوانان بر پایه سازمان شخصیت والدین با آزمون نقش میانجی مکانیسم های دفاعی

پژوهش حاضر با هدف بررسی اثر سازمان شخصیت والدین در تبیین سبک های دلبستگی و شاخص های روان شناختی سلامت دانش آموزان دختر دوره متوسطه دوم شهرستان آمل با نقش میانجی مکانیسم های دفاعی انجام شد. روش پژوهش توصیفی همبستگی از نوع مدل یابی معادلات ساختاری بود. جامعه آماری پژوهش شامل ۱۵۰۰ دانش آموز دختر دوره متوسطه دوم شهرستان آمل در سال تحصیلی ۱۴۰۳-۱۴۰۴ و والدین آنان بود. بر اساس جدول کرجسی و مورگان، ۳۰۶ دانش آموز به همراه والدینشان به روش نمونه گیری خوشه ای چندمرحله ای انتخاب شدند. داده ها با استفاده از پرسشنامه شخصیت کرنبرگ (۲۰۰۲)، سبک های دلبستگی کولینز و رید (۱۹۹۰)، سلامت عمومی گلدبرگ (۱۹۸۷) و سبک های دفاعی آندرز و همکاران (۱۹۹۳) گردآوری شدند. داده ها با استفاده از نرم افزارهای SPSS-۲۴ و SmartPLS-۴ و روش مدل یابی معادلات ساختاری مبتنی بر حداقل مربعات جزئی (PLS-SEM) تحلیل شدند. نتایج نشان داد سازمان شخصیت والدین اثر مستقیم و معناداری بر سبک های دلبستگی (β=۰.۷۱۸, p<۰.۰۰۱)، شاخص های روانشناختی سلامت (β=۰.۷۲۱, p<۰.۰۰۱) و مکانیسم های دفاعی (β=۰.۹۲۱, p<۰.۰۰۱) دانش آموزان دارد. همچنین مکانیسم های دفاعی در رابطه بین سازمان شخصیت والدین و شاخص های روانشناختی سلامت نقش میانجی معناداری ایفا کردند (β=۰.۲۹۴, p=۰.۰۰۲)، با این حال نقش میانجی مکانیسم های دفاعی در رابطه بین سازمان شخصیت والدین و سبک های دلبستگی معنادار نبود (β=۰.۰۹۱, p=۰.۳۶۲). یافته ها بیانگر آن است که سازمان شخصیت والدین از عوامل بنیادین موثر بر رشد هیجانی و سلامت روان فرزندان بوده و بخشی از این تاثیر از طریق مکانیسم های دفاعی منتقل می شود. بر این اساس، توجه به ساختار شخصیت والدین و ارتقای شیوه های مقابله ای سازگارانه می تواند در طراحی مداخلات روان شناختی و برنامه های ارتقای سلامت روان نوجوانان سودمند باشد.

کلیدواژه ها:

سازمان شخصیت ، مکانیسم های دفاعی ، سبک های دلبستگی ، شاخص های روانشناختی سلامت ، نوجوانان