نقش آموزش کودکان و نظام پاداش در مدارس در تولید مدیران اتفاقی در آینده: تحلیلی انتقادی از منظر جامعه شناسی آموزش، روان شناسی تربیتی و نظریه های رهبری

کیفیت مدیریت در هر جامعه تا حد زیادی تابع کیفیت نظام تربیتی آن جامعه است. مدیران و رهبران سازمانی محصول فرایندی بلندمدت از جامعه پذیری، آموزش و تجربه اند که بخش مهمی از آن در دوران کودکی و در محیط مدرسه شکل می گیرد. با این حال، بسیاری از نظام های آموزشی معاصر به جای پرورش مهارت های رهبری، تفکر انتقادی، مسئولیت پذیری و توانایی تصمیم گیری، بر حفظیات، انضباط مبتنی بر اطاعت، رقابت نمره محور و انطباق با ساختارهای موجود تاکید می کنند. این وضعیت می تواند در بلندمدت زمینه ظهور پدیده ای را فراهم کند که در این مقاله از آن با عنوان «مدیران اتفاقی» یاد می شود؛ افرادی که بدون برخورداری از شایستگی های لازم برای رهبری و مدیریت، صرفا بر اثر عوامل ساختاری، سابقه خدمت، روابط سازمانی یا شرایط تصادفی به مناصب مدیریتی دست می یابند. پژوهش حاضر با رویکرد تحلیلی انتقادی و با بهره گیری از نظریه های سرمایه انسانی، یادگیری اجتماعی، بازتولید فرهنگی، خودتعیین گری و رهبری تحول آفرین، به بررسی ارتباط میان شیوه های آموزش کودکان، نظام پاداش مدارس و شکل گیری مدیران آینده می پردازد. یافته های نظری نشان می دهد که مدارس نه تنها دانش آموزان را آموزش می دهند، بلکه الگوهای شخصیتی، انگیزشی و مدیریتی نسل آینده را نیز بازتولید می کنند. هرچه نظام آموزشی بیشتر بر اطاعت، حفظیات و رقابت فردی تاکید کند، احتمال ظهور مدیران فاقد مهارت های رهبری و تصمیم گیری در آینده افزایش می یابد. در مقابل، آموزش مبتنی بر مشارکت، مسئولیت پذیری، خلاقیت و یادگیری تجربی می تواند زمینه ساز تربیت رهبران شایسته و کارآمد باشد.

کلیدواژه ها:

آموزش کودکان ، نظام پاداش ، مدارس ، مدیران اتفاقی ، رهبری آموزشی ، سرمایه انسانی ، جامعه شناسی آموزش ، شایسته سالاری