مدل تخصیص ریسک در پروژه های احداث کلان بیمارستانی (Mega-Hospitals) با قراردادهای PPP: یک رویکرد ترکیبی تصمیم گیری چندمعیاره

پروژه های احداث کلان بیمارستانی به دلیل مقیاس سرمایه گذاری بالا، پیچیدگی فنی، وابستگی به تجهیزات پزشکی پیشرفته، دوره طولانی ساخت و بهره برداری و حساسیت اجتماعی خدمات سلامت، با ریسک های متعدد و به هم پیوسته مواجه اند. در قراردادهای مشارکت عمومی خصوصی، تخصیص نامناسب این ریسک ها می تواند موجب افزایش هزینه سرمایه، تاخیر در اجرا، کاهش جذابیت سرمایه گذاری و افت کیفیت خدمات درمانی شود. هدف پژوهش حاضر، ارائه مدل تخصیص ریسک در پروژه های احداث کلان بیمارستانی با قراردادهای PPP و با بهره گیری از رویکرد ترکیبی تصمیم گیری چندمعیاره است. پژوهش از نظر هدف کاربردی و از نظر روش توصیفی پیمایشی با رویکرد آمیخته اکتشافی است. داده های پژوهش بر اساس نظر ۱۸ خبره در حوزه های مدیریت پروژه، قراردادهای PPP، تامین مالی، مدیریت ریسک و خدمات سلامت تحلیل شد. در این پژوهش، ابتدا ۲۸ ریسک اولیه شناسایی و با روش دلفی فازی به ۱۸ ریسک نهایی کاهش یافت. سپس معیارهای تخصیص ریسک با روش BWM وزن دهی و گزینه های تخصیص شامل بخش عمومی، بخش خصوصی و تخصیص مشترک با روش TOPSIS فازی ارزیابی شدند. یافته ها نشان داد مهم ترین ریسک ها شامل نوسان نرخ ارز و تورم تجهیزات پزشکی، افزایش هزینه تامین مالی و تغییر مقررات سلامت هستند. همچنین، معیار توانایی کنترل و مدیریت ریسک با وزن ۰.۲۴۲ مهم ترین معیار تخصیص شناخته شد. نتایج نهایی نشان داد ۵۰ درصد ریسک ها باید به صورت مشترک، ۲۷.۸ درصد به بخش خصوصی و ۲۲.۲ درصد به بخش عمومی تخصیص یابند. بر این اساس، الگوی بهینه تخصیص ریسک در کلان بیمارستان های PPP، الگویی متوازن و مبتنی بر ظرفیت مدیریت ریسک طرفین است، نه انتقال حداکثری ریسک به بخش خصوصی.

کلیدواژه ها:

تخصیص ریسک ، مشارکت عمومی خصوصی ، کلان بیمارستان ، تصمیم گیری چندمعیاره ، دلفی فازی