جایگاه دادستان در حفظ و احیای حقوق عامه در نظام حقوقی ایران؛ مطالعه ای بر ابعاد پیشگیری، نظارت و تعقیب کیفری

حقوق عامه به عنوان مجموعه ای از حقوق و منافع مشترک جامعه، از مهم ترین ارزش هایی است که حمایت و صیانت از آن از اهداف اساسی نظام حقوقی محسوب می شود. در این میان، نهاد دادستانی به عنوان نماینده جامعه و مدعی العموم، نقش محوری در پاسداری از حقوق عمومی و مقابله با عوامل تهدیدکننده آن ایفا می کند. پژوهش حاضر با روش توصیفی تحلیلی به بررسی جایگاه دادستان در حفظ و احیای حقوق عامه در نظام حقوقی ایران پرداخته و ابعاد مختلف صلاحیت ها و وظایف این نهاد را مورد مطالعه قرار می دهد. یافته های پژوهش نشان می دهد که نقش دادستان صرفا به تعقیب کیفری پس از وقوع جرم محدود نبوده، بلکه اقدامات پیشگیرانه، نظارت بر عملکرد مراجع و دستگاه های مختلف، حضور در شوراها و کمیسیون های تخصصی و پیگیری دعاوی مرتبط با منافع عمومی نیز از مهم ترین کارکردهای وی به شمار می آید. همچنین بررسی قوانین کیفری از دوره پیش از انقلاب تا قوانین فعلی، بیانگر آن است که مفهوم حقوق عامه ناظر بر حقوق و منافعی است که به عموم افراد جامعه تعلق داشته و نقض آن منافع جمعی را متاثر می سازد. نتایج تحقیق حاکی از آن است که علی رغم توسعه نقش دادستان در حمایت از حقوق عامه، همچنان ضرورت تبیین قانونی جامع و دقیق از مفهوم حقوق عامه و جرم انگاری روشن رفتارهای ناقض این حقوق احساس می شود. از این رو، تقویت جایگاه دادستانی و شفاف سازی حدود و مصادیق حقوق عامه می تواند گامی موثر در تحقق عدالت، تامین منافع عمومی و ارتقای حاکمیت قانون باشد.

کلیدواژه ها:

دادستان ، حقوق عامه ، تعقیب کیفری ، پیشگیری از جرم ، نظارت قضایی