مسئولیت کیفری در جراحی های رباتیک و تشخیص های مبتنی بر هوش مصنوعی

گسترش کاربرد فناوری های نوین در پزشکی، به ویژه جراحی های رباتیک و سامانه های تشخیص مبتنی بر هوش مصنوعی، تحول مهمی در شیوه های درمان و تصمیم گیری بالینی ایجاد کرده است. این فناوری ها با افزایش دقت، کاهش برخی خطاهای انسانی و ارتقای سرعت تشخیص، ظرفیت قابل توجهی برای بهبود کیفیت خدمات درمانی دارند. با این حال، ورود سامانه های هوشمند به فرایند درمان، پرسش های پیچیده ای را در حوزه مسئولیت کیفری مطرح می کند؛ زیرا در صورت وقوع خطا یا ورود خسارت به بیمار، تعیین شخص مسئول و احراز رابطه سببیت با دشواری های جدی مواجه می شود. در جراحی های رباتیک و تشخیص های مبتنی بر هوش مصنوعی، تصمیم نهایی معمولا حاصل تعامل میان پزشک، سامانه هوشمند و زیرساخت های درمانی است و همین امر تحلیل سنتی مسئولیت کیفری را با محدودیت روبه رو می سازد. مقاله حاضر با تمرکز بر حقوق کیفری ایران و با نگاهی تطبیقی به برخی نظام های حقوقی دیگر، ابعاد مختلف مسئولیت کیفری ناشی از کاربرد هوش مصنوعی در پزشکی را بررسی می کند. در این راستا، مسئولیت احتمالی سه بازیگر اصلی یعنی پزشک، مراکز درمانی و تولیدکنندگان سامانه های هوش مصنوعی مورد تحلیل قرار می گیرد و چالش های مربوط به احراز تقصیر، رابطه سببیت و انتساب نتیجه مجرمانه بررسی می شود. یافته های پژوهش نشان می دهد که قواعد سنتی مسئولیت کیفری، به تنهایی پاسخ گوی پیچیدگی های ناشی از فناوری های هوشمند نیست و حقوق ایران نیازمند تقویت چارچوب های هنجاری و فنی برای تنظیم مسئولیت در کاربردهای پزشکی هوش مصنوعی است.

کلیدواژه ها:

مسئولیت کیفری ، هوش مصنوعی پزشکی ، جراحی رباتیک ، خطای پزشکی ، رابطه سببیت ، حقوق پزشکی