تحلیل حقوقی ارزش اثباتی مکاتبات الکترونیکی در روابط خصوصی و معاملات غیررسمی: تاکید بر بسترهای دیجیتال نوین

گسترش فناوری های ارتباطی و توسعه بسترهای دیجیتال (Digital Platforms) موجب تحول در شیوه شکل گیری روابط حقوقی و معاملاتی شده است. امروزه بخش قابل توجهی از روابط خصوصی و معاملات اشخاص از طریق ابزارهایی نظیر شبکه های اجتماعی(Social Media Platforms)، پیام رسان های اینترنتی و سایر سامانه های الکترونیکی شکل می گیرد. در بسیاری از موارد، توافق میان طرفین بدون تنظیم قرارداد رسمی و صرفا از طریق تبادل پیام ها و مکاتبات الکترونیکی صورت می پذیرد. در چنین شرایطی، در صورت بروز اختلاف میان طرفین، مسئله اعتبار و ارزش اثباتی مکاتبات الکترونیکی به عنوان ادله اثبات دعوا از اهمیت ویژه ای برخوردار می شود. پژوهش حاضر با هدف تحلیل اعتبار و ارزش اثباتی مکاتبات الکترونیکی در روابط خصوصی و معاملات غیررسمی در بسترهای دیجیتال نوین انجام شده است. روش پژوهش توصیفی تحلیلی بوده و اطلاعات مورد نیاز از طریق مطالعه منابع کتابخانه ای، قوانین، مقالات علمی و منابع حقوقی گردآوری شده است. یافته های پژوهش نشان می دهد که قانون تجارت الکترونیک ایران اصل اعتبار داده پیام را مورد پذیرش قرار داده است (قانون تجارت الکترونیک، ۱۳۸۲، مواد ۱۲ و ۱۳).؛ با این حال ارزش اثباتی مکاتبات الکترونیکی به عواملی نظیر اصالت، قابلیت انتساب، امنیت اطلاعات و وجود قرائن تکمیلی وابسته است. همچنین اسکرین شات ها(Screenshots) و سایر ادله الکترونیکی به طور معمول واجد ارزش اثباتی مستقل و مطلق نیستند و اعتبار آن ها با توجه به اوضاع و احوال پرونده، نظریه کارشناسی و سایر قرائن تعیین می شود و معمولا در کنار سایر ادله مورد ارزیابی قرار می گیرند. نتایج پژوهش بیانگر آن است که با وجود پذیرش کلی ادله الکترونیکی در نظام حقوقی ایران، فقدان مقررات تفصیلی و رویه واحد قضایی همچنان از مهم ترین چالش های موجود در این حوزه محسوب می شود.

کلیدواژه ها:

ادله الکترونیکی ، ارزش اثباتی ، معاملات غیررسمی ، روابط خصوصی ، شبکه های اجتماعی