اعتبار قراردادهای منعقدشده به وسیله هوش مصنوعی در حقوق ایران

پیشرفت فناوری های دیجیتال و گسترش کاربردهای هوش مصنوعی موجب ظهور نوعی جدید از روابط قراردادی با عنوان قراردادهای خودکار شده است. این قراردادها که غالبا از طریق سامانه های هوشمند یا الگوریتم های رایانه ای منعقد و اجرا شده اند، پرسش های مهمی را درباره اعتبار حقوقی آنها در نظام های حقوقی مختلف مطرح کرده اند. هدف این پژوهش بررسی اعتبار قراردادهای منعقدشده به وسیله هوش مصنوعی در حقوق ایران و تحلیل امکان انطباق این نوع قراردادها با قواعد سنتی حقوق مدنی است. در این تحقیق با استفاده از روش توصیفی تحلیلی، ابتدا مفاهیم هوش مصنوعی و قراردادهای خودکار و جایگاه آنها در حقوق تطبیقی بررسی شده و سپس ارکان اساسی صحت قرارداد در حقوق ایران مورد تحلیل قرار گرفته است. نتایج پژوهش نشان داد که هرچند سامانه های هوش مصنوعی فاقد شخصیت حقوقی و اهلیت مستقل هستند، اما ممکن است آنها را به عنوان ابزار اجرای اراده انسانی تلقی کرد. بر این اساس، در صورتی که اراده اولیه طرفین در طراحی و استفاده از سامانه هوشمند وجود داشته باشد، قراردادهای خودکار توانسته واجد شرایط صحت معاملات موضوع ماده ۱۹۰ قانون مدنی باشند. همچنین بررسی مقررات قانون تجارت الکترونیکی ایران نشان داد که مفاهیمی مانند داده پیام و امضای الکترونیکی زمینه حقوقی لازم برای پذیرش تعاملات قراردادی در محیط دیجیتال را فراهم کرده اند. در نتیجه، چارچوب قوانین فعلی نیز امکان پذیرش قراردادهای خودکار وجود دارد، هرچند تدوین مقررات خاص برای تنظیم مسئولیت ها و رفع ابهامات حقوقی در این حوزه ضروری است.

کلیدواژه ها:

هوش مصنوعی ، قراردادهای خودکار ، قراردادهای هوشمند ، اعتبار قرارداد