حمایت حقوقی و قضایی از افراد نیازمند سرپرستی: از حکمرانی قضایی تا مطالعه تطبیقی با تاکید بر حقوق عامه

حمایت از افراد نیازمند سرپرستی، به عنوان یکی از بنیادی ترین رسالت های نظام های حقوقی معاصر، در مرز تلاقی حقوق خصوصی و حقوق عمومی قرار دارد. این حمایت که در نظام حقوقی ایران ریشه در مبانی فقهی و قواعدی همچون ولایت، حجر و عدالت دارد، امروزه با چالش های نوینی همچون وضعیت های در حکم حجر (نظیر مرگ مغزی و زندگی نباتی)، کاستی های نهادی در نظارت بر قیمومیت و امین، و ضرورت هم سویی با استانداردهای جهانی مواجه است. مقاله حاضر با رویکردی تحلیلی-تطبیقی و با استفاده از منابع کتابخانه ای و قوانین موضوعه، به بررسی ابعاد پنج گانه این موضوع می پردازد: حکمرانی قضایی در امور سرپرستی، جایگاه حمایت از این افراد در حقوق عامه، نهادهای حقوقی حمایتی (قیم، امین و وصایت)، وضعیت های در حکم حجر، و مطالعه تطبیقی نظام های حقوقی فرانسه، انگلستان و آلمان. یافته های پژوهش نشان می دهد که ایجاد دادسراهای تخصصی سرپرستی، تقویت سازوکارهای نظارتی بر نهاد قیمومیت، تدوین مقررات ویژه برای وضعیت های مرزی میان اهلیت و حجر، و اقتباس هدفمند از الگوهای موفق بین المللی، از جمله راهکارهای ارتقای نظام حمایتی ایران است. این مقاله با ارائه پیشنهادات تقنینی و سیاستی مشخص، گامی در جهت تحقق عدالت قضایی و صیانت از کرامت انسانی آسیب پذیرترین اقشار جامعه برمی دارد.

کلیدواژه ها:

حمایت قضایی ، سرپرستی ، حکمرانی قضایی ، حقوق عامه ، قیمومیت ، حجر ، مطالعه تطبیقی