نقش کارشناس رسمی فناوری اطلاعات در احراز اصالت ادله دیجیتال و تاثیر آن بر علم قاضی در نظام دادرسی ایران

با گسترش روزافزون فناوری های اطلاعات و ارتباطات، ادله دیجیتال به یکی از مهم ترین منابع اثبات دعوا در نظام های دادرسی کیفری و مدنی تبدیل شده اند. با این حال، ماهیت غیرمادی، قابلیت تغییرپذیری و امکان دستکاری این نوع ادله، چالش های جدی در زمینه احراز اصالت، انتساب و قابلیت استناد آن ها ایجاد کرده است. در این میان، نقش کارشناس رسمی فناوری اطلاعات به عنوان بازوی تخصصی دادگاه در تحلیل فنی داده های دیجیتال، از اهمیت ویژه ای برخوردار است. این مقاله با رویکردی تحلیلی–توصیفی، به بررسی جایگاه کارشناس رسمی در فرآیند احراز اصالت ادله دیجیتال و تاثیر نظریه کارشناسی بر شکل گیری «علم قاضی» می پردازد. همچنین، حدود اعتبار نظریه کارشناسی، نحوه تعامل آن با سایر ادله و جایگاه آن در اقناع قضایی مورد بررسی قرار می گیرد. یافته های پژوهش نشان می دهد که اگرچه نظریه کارشناسی ذاتا جنبه اماره ای دارد، اما در حوزه ادله دیجیتال به دلیل پیچیدگی فنی، نقش تعیین کننده ای در جهت دهی به علم قاضی ایفا می کند. در نهایت، مقاله بر ضرورت استانداردسازی فرآیند کارشناسی ادله دیجیتال و تدوین دستورالعمل های واحد برای افزایش دقت، قابلیت اتکا و شفافیت در دادرسی تاکید دارد.

کلیدواژه ها:

ادله دیجیتال ، کارشناس رسمی دادگستری ، فناوری اطلاعات ، علم قاضی ، اصالت سند الکترونیکی