جرم انگاری دیپ فیک و خلاهای حقوق کیفری ایران در حمایت از حیثیت و امنیت روانی اشخاص

این پژوهش به بررسی مسئله جرم انگاری دیپ فیک در حقوق کیفری ایران با تمرکز بر خلاهای تقنینی و آثار آن بر حمایت از حیثیت و امنیت روانی اشخاص می پردازد. مسئله اصلی آن است که نظام حقوقی ایران، به دلیل فقدان عنوان مجرمانه مستقل برای دیپ فیک و اتکای پراکنده به عناوین سنتی مانند نشر اکاذیب، هتک حیثیت و جرایم علیه عفت عمومی، قادر به پوشش کامل ابعاد فناورانه، روانی و اجتماعی این پدیده نیست. در نتیجه، پاسخ کیفری موجود بیشتر ماهیت تفسیری و موردی دارد و از انسجام لازم برای مواجهه با فناوری های هوش مصنوعی مولد برخوردار نیست. روش تحقیق در این مقاله توصیفی تحلیلی است و با بهره گیری از منابع کتابخانه ای، اسناد حقوقی و ادبیات تطبیقی، به ویژه در حوزه حقوق اتحادیه اروپا، به تحلیل ظرفیت ها و نارسایی های نظام حقوقی ایران پرداخته شده است. هدف اصلی پژوهش، ارزیابی میزان کفایت قواعد کیفری موجود و ارائه تصویری دقیق از نقاط ضعف ساختاری در مواجهه با دیپ فیک است. یافته های تحقیق نشان می دهد که دیپ فیک صرفا یک ابزار جعل دیجیتال نیست، بلکه فناوری ای برای بازتولید هویت انسانی با آثار مستقیم بر کرامت، اعتماد عمومی و امنیت روانی جامعه است. همچنین مشخص شد که پراکندگی عناوین مجرمانه، دشواری در انتساب مسئولیت به بازیگران مختلف زنجیره تولید و انتشار، و نبود سازوکارهای سریع حمایتی، موجب کاهش اثربخشی حمایت کیفری شده است. در نهایت، پژوهش بر ضرورت جرم انگاری مستقل دیپ فیک و حرکت به سوی رویکردی ترکیبی میان حقوق کیفری و تنظیم گری فناوری تاکید می کند تا امکان پاسخ گویی موثرتر به این پدیده فراهم شود.

کلیدواژه ها:

دیپ فیک ، هوش مصنوعی ، جرم انگاری نو ، حیثیت دیجیتال ، امنیت روانی