تاثیر جو سازمانی زندان و فرسودگی شغلی زندان بانان بر بازپروری مجرمان و نرخ تکرار جرم: تحلیل مدل سازی معادلات ساختاری (SEM)

زندان در نظام عدالت کیفری صرفا محل نگهداری بزهکاران نیست، بلکه نهادی اجتماعی و اصلاحی است که باید زمینه بازپروری مجرمان و کاهش تکرار جرم را فراهم سازد. با این حال، تحقق این هدف تنها به برنامه های تربیتی و قانونی وابسته نیست، بلکه از کیفیت جو سازمانی زندان و وضعیت شغلی کارکنان آن نیز تاثیر می پذیرد. در این میان، زندان بانان به عنوان نزدیک ترین عامل اجرایی در تعامل روزمره با زندانیان، نقشی تعیین کننده در موفقیت یا ناکامی فرآیند بازپروری دارند. بر همین اساس، پژوهش حاضر با هدف تبیین تاثیر جو سازمانی زندان و فرسودگی شغلی زندان بانان بر بازپروری مجرمان و نرخ تکرار جرم، با استفاده از مدل سازی معادلات ساختاری، انجام شد. این پژوهش از نظر هدف، کاربردی و از نظر روش، توصیفی-تحلیلی است. جامعه آماری پژوهش را کارکنان و زندان بانان شاغل در زندان های شهر سنندج تشکیل دادند که از میان آنان ۲۴۵ نفر به عنوان نمونه انتخاب شدند. ابزار گردآوری داده ها، پرسشنامه های استاندارد مربوط به سنجش جو سازمانی، فرسودگی شغلی، بازپروری مجرمان و نرخ تکرار جرم بود. داده ها با بهره گیری از تحلیل عاملی تاییدی و مدل سازی معادلات ساختاری مورد آزمون قرار گرفتند تا هم روابط میان متغیرها و هم نقش میانجی فرسودگی شغلی بررسی شود. یافته ها نشان داد که جو سازمانی مطلوب، تاثیر مستقیم و معناداری بر کاهش فرسودگی شغلی زندان بانان و تقویت بازپروری مجرمان دارد. همچنین فرسودگی شغلی اثر منفی و معناداری بر بازپروری داشته و بازپروری نیز به طور معناداری با کاهش نرخ تکرار جرم همراه بوده است. نتایج مدل ساختاری نیز حاکی از برازش مناسب الگوی پیشنهادی و تایید تمامی فرضیه های پژوهش بود. علاوه بر این، نقش میانجی فرسودگی شغلی در رابطه میان جو سازمانی و بازپروری تایید شد. در نتیجه می توان گفت که بهبود کارکرد اصلاحی زندان و کاهش تکرار جرم، مستلزم توجه هم زمان به کیفیت ساختار و فضای سازمانی زندان و نیز سلامت شغلی و روانی زندان بانان است. بنابراین، اصلاح مدیریت زندان، حمایت از کارکنان و تقویت محیط سازمانی می تواند به عنوان پیش شرطی اساسی برای ارتقای بازپروری و تحقق اهداف عدالت کیفری مورد توجه قرار گیرد.

کلیدواژه ها:

جو سازمانی زندان ، فرسودگی شغلی زندان بانان ، بازپروری مجرمان ، تکرار جرم ، مدل سازی معادلات ساختاری