کودکان اینفلوئنسر؛ حمایت یا استثمار

گسترش شبکه های اجتماعی، زمینه ظهور پدیده ای نوظهور با عنوان «کودکان اینفلوئنسر» را فراهم کرده است؛ کودکانی که با مدیریت یا هدایت والدین، در تولید محتوا، تبلیغات تجاری و کسب درآمد از بسترهای دیجیتال نقش آفرینی می کنند. اگرچه این فعالیت ها می تواند فرصت هایی برای بروز استعدادها و مشارکت در اقتصاد دیجیتال ایجاد کند، اما در موارد بسیاری، مرز میان حمایت والدین و بهره کشی اقتصادی، نقض حریم خصوصی، تعرض به کرامت انسانی و تضییع حقوق بنیادین کودک را با ابهام مواجه ساخته است. فقدان مقررات اختصاصی در بسیاری از نظام های حقوقی، از جمله حقوق ایران، بر پیچیدگی این مسئله افزوده و ضرورت بازنگری در قواعد حمایتی را دوچندان کرده است. این پژوهش با رویکردی توصیفی تحلیلی و با بهره گیری از منابع کتابخانه ای، اسناد بین المللی و مطالعه تطبیقی، به بررسی وضعیت حقوقی کودکان اینفلوئنسر و ارزیابی کفایت سازوکارهای حمایتی موجود می پردازد. مقاله ضمن تحلیل جایگاه حقوقی کودک در فضای مجازی، حدود اختیارات والدین در بهره برداری از تصویر و هویت دیجیتال کودک، مسئولیت پلتفرم های اینترنتی و نقش نهادهای عمومی در حمایت از کودکان را مورد واکاوی قرار می دهد. همچنین، با بررسی تجربه برخی کشورها در قانون گذاری پیرامون فعالیت اقتصادی کودکان در شبکه های اجتماعی، خلاهای تقنینی حقوق ایران شناسایی و راهکارهایی برای حمایت موثرتر از حقوق کودکان ارائه می شود. یافته های پژوهش نشان می دهد که استمرار فعالیت تجاری کودکان در فضای مجازی، بدون نظارت قانونی و تضمین حقوق مالی و شخصیتی آنان، می تواند مصداقی از استثمار نوین کودک در بستر اقتصاد دیجیتال تلقی شود. ازاین رو، تدوین مقررات ویژه برای حمایت از کودکان اینفلوئنسر، تعیین حدود اختیارات والدین، تضمین مالکیت درآمدهای حاصل از فعالیت کودک و ایجاد نظام نظارتی موثر، از مهم ترین ضرورت های حقوقی در عصر حاضر به شمار می رود.

کلیدواژه ها:

کودکان اینفلوئنسر ، حقوق کودک ، استثمار کودک ، حریم خصوصی ، اقتصاد دیجیتال