اقتصاد سیاسی صنایع خلاق از تولید انبوه تا بازارهای پلتفرمی و تحلیل مدل های کسب وکار در صنایع فرهنگی نوین

صنایع خلاق به مثابه یکی از محوری ترین ارکان اقتصاد فرهنگی معاصر، در دهه های اخیر دستخوش تحولات بنیادینی شده اند که ناشی از گذار از الگوهای تولید انبوه فوردیستی به ساختارهای پلتفرمی در بستر اقتصاد دیجیتال است. این مقاله با اتکا به رویکرد نقد اقتصاد سیاسی فرهنگ و بهره گیری از چارچوب های نظری جامعه شناسی فرهنگ، ضمن تحلیل سیر تطور مدل های کسب وکار در صنایع فرهنگی، تناقضات ساختاری نهفته در منطق تجمیع پلتفرمی، کاهش قدرت چانه زنی تولیدکنندگان خلاق، و شکاف توزیعی ارزش میان نهادهای واسط دیجیتال و سازندگان محتوا را واکاوی می کند. مقاله همچنین ابعاد ژئوپلیتیک اقتصاد پلتفرمی فرهنگی را از منظر مناطق پیرامونی و نیمه پیرامونی بررسی کرده و استدلال می کند که بدون سیاست گذاری فعال دولت در حوزه فرهنگ و تنظیم گری منصفانه بازار پلتفرمی، خطر هژمونی فرهنگی و تمرکز انحصاری ارزش در نهادهای فراملی واقعی و جدی است. یافته های اصلی نشان می دهد که: (الف) پلتفرم های دیجیتال دروازه بانی فرهنگی را از نهادهای انسانی به الگوریتم های غیرشفاف منتقل کرده اند؛ (ب) مدل های کسب وکار موجود شکاف ساختاری میان آفرینش ارزش و تصاحب ارزش را تعمیق می کنند؛ و (پ) برنامه ریزی فرهنگی موثر در عصر پلتفرمی نیازمند بازتعریف بنیادین از رویکرد نظم بخشی به رویکرد تنظیم گری اقتصادی هوشمند است. این تحلیل با تکیه بر منابع نظری انتقادی در حوزه اقتصاد سیاسی فرهنگ، جامعه شناسی دیجیتال، و مطالعات فرهنگی ارائه می شود.

کلیدواژه ها:

صنایع خلاق ، اقتصاد پلتفرمی ، مدل کسب وکار فرهنگی ، تولید انبوه ، اقتصاد سیاسی فرهنگ ، اقتصاد دیجیتال ، برنامه ریزی فرهنگی ، سرمایه داری نظارتی