تبیین عوامل فرهنگی تاثیر گذار بر تمایل به گردشگری مذهبی مطالعه موردی: (شهروندان تهران)

مقدمه و هدف: گردشگری مذهبی به عنوان یکی از قدیمی ترین و پررونق ترین انواع گردشگری، نقش عمده ای در سبک زندگی فرهنگی و اجتماعی کشورهای اسلامی ایفا می کند. پژوهش حاضر با هدف تبیین عوامل فرهنگی تاثیرگذار بر تمایل به گردشگری مذهبی در میان شهروندان تهرانی انجام شده است. روش شناسی: این پژوهش با رویکرد روش شناسی آمیخته (کمی-کیفی) انجام شد. در بخش کمی، ۳۸۳ شهروند تهرانی از مناطق ۱، ۲، ۸، ۱۹ و ۲۱ شهرداری تهران با روش نمونه گیری غیراحتمالی اتفاقی انتخاب و به پرسشنامه های استاندارد سرمایه فرهنگی بوردیو، تعهد مذهبی ورتینگتون و گردشگری مذهبی پاسخ دادند. در بخش کیفی، با ۸ خبره حوزه گردشگری مصاحبه نیمه ساختاریافته انجام و داده ها با روش پدیدارشناسی و الگوی اسمیت، فلور و لارکین تحلیل شد. یافته ها: یافته های کمی نشان داد که بین عوامل فرهنگی و توریسم مذهبی رابطه معناداری وجود دارد (ضریب همبستگی ۰.۸۷۹، ضریب تعیین ۰.۷۷۳). همچنین رابطه معناداری بین قومیت، سرمایه فرهنگی (در ابعاد عینی و نهادی)، پایبندی به باورهای مذهبی و سن با توریسم مذهبی تایید شد، اما رابطه تحصیلات با توریسم مذهبی رد گردید. در بخش کیفی، ۹ مقوله اصلی شامل میزان آگاهی کلی، آگاهی نسلی، آگاهی بخشی، آگاهی برحسب نوع گردشگری، آگاهی برحسب اطلاع رسانی و تولید محتوا، آگاهی برحسب نوع اماکن، آگاهی در مقایسه با اماکن عمومی، پیامدهای عدم اطلاع رسانی و علل عدم آگاهی کافی استخراج شد. نتیجه گیری: توسعه گردشگری مذهبی نیازمند توجه هم زمان به سرمایه فرهنگی، باورهای دینی، تنوع قومی و برنامه ریزی های فرهنگی است. کاهش نگاه تک بعدی به زیارت و ایجاد جاذبه های مکمل، همراه با اطلاع رسانی هدفمند، می تواند به رشد پایدار این صنعت کمک کند.

کلیدواژه ها:

گردشگری مذهبی ، عوامل فرهنگی ، سرمایه فرهنگی ، پایبندی به باورهای دینی ، قومیت ، شهروندان تهرانی