ارزیابی نقش آموزش حقوق شهروندی و دسترسی موثر به قوانین در کاهش منازعات حقوقی با تاکید بر نقش میانجی آگاهی حقوقی شهروندان

پژوهش حاضر با هدف ارزیابی نقش آموزش حقوق شهروندی و دسترسی موثر به قوانین در کاهش منازعات حقوقی با تاکید بر نقش میانجی آگاهی حقوقی شهروندان در نظام حقوقی ایران انجام شده است. این پژوهش از نظر هدف کاربردی و از نظر ماهیت توصیفی–پیمایشی از نوع همبستگی است که با رویکرد کمی و به روش تحلیل علی اجرا شده است. جامعه ی آماری شامل کلیه ی شهروندان ایرانی بالای ۱۸ سال دارای تجربه ی مواجهه با منازعات حقوقی در پنج سال اخیر بود که ۳۴۸ نفر از آن ها به روش نمونه گیری در دسترس هدفمند انتخاب شدند. ابزار گردآوری داده ها، پرسشنامه ی محقق ساخته ای با ۵۶ گویه بود که روایی و پایایی آن با استفاده از شاخص های CVR، CVI و آلفای کرونباخ تایید شد. داده ها با استفاده از مدل سازی معادلات ساختاری با رویکرد حداقل مربعات جزئی (PLS-SEM) و نرم افزارهای SPSS و SmartPLS تحلیل شدند. یافته ها نشان داد که هر سه فرضیه ی مستقیم پژوهش تایید می شوند؛ به گونه ای که آموزش حقوق شهروندی (β برابر با ۰.۲۰۴، t برابر با ۴.۰۰۰)، دسترسی موثر به قوانین (β برابر با ۰.۲۶۵، t برابر با ۵.۵۲۱) و آگاهی حقوقی شهروندان (β برابر با ۰.۴۸۷، t برابر با ۱۰.۸۲۲) همگی تاثیر مستقیم، مثبت و معناداری بر کاهش منازعات حقوقی دارند. همچنین، آگاهی حقوقی شهروندان نقش میانجی نسبی (جزئی) را در رابطه بین آموزش حقوق شهروندی و کاهش منازعات (β غیرمستقیم برابر با ۰.۲۱۹، t برابر با ۵.۸۱۲) و نیز در رابطه بین دسترسی موثر به قوانین و کاهش منازعات (β غیرمستقیم برابر با ۰.۲۳۸، t برابر با ۶.۹۴۳) ایفا می کند. مقادیر R² برای آگاهی حقوقی (۰.۴۱۸) و کاهش منازعات (۰.۵۳۲) و شاخص GOF (۰.۵۵۸) نشان دهنده ی برازش قوی مدل است. بنابراین، ارتقای آگاهی حقوقی شهروندان، مکانیسم کلیدی در تبدیل آموزش و دسترسی به قوانین به کاهش منازعات حقوقی است و سرمایه گذاری بر آموزش های نظام مند و تسهیل دسترسی به قوانین شفاف و کاربردی، می تواند به طور موثری از بروز اختلافات حقوقی پیشگیری کرده و بار دستگاه قضایی را کاهش دهد.

کلیدواژه ها:

آموزش حقوق شهروندی ، دسترسی موثر به قوانین ، آگاهی حقوقی شهروندان ، کاهش منازعات حقوقی