تحلیل حقوقی مسئولیت مدنی و کیفری پلتفرم های واسط آنلاین در قبال آگهی های مجرمانه کاربران

گسترش پرشتاب اقتصاد دیجیتال و ظهور پلتفرم های واسط آنلاین، در کنار تسهیل مبادلات، بستر مساعدی برای وقوع جرایم مالی نوین نظیر کلاهبرداری سایبری فراهم کرده است. این تحول، نظام های حقوقی معاصر را با یک چالش بنیادین مواجه ساخته است: «ایجاد توازن میان صیانت از نوآوری های فناورانه و تامین امنیت حقوقی شهروندان». تحمیل مسئولیت مطلق به پلتفرم ها، موتور نوآوری را خاموش می کند و در مقابل، اعطای مصونیت مطلق به آن ها، موجب تضییع حقوق مصرف کنندگان و فرسایش سرمایه اجتماعی می شود. در نظام حقوقی ایران، فقدان یک رژیم اختصاصی مسئولیت، به تشتت آراء قضایی دامن زده است؛ به نحوی که گاه پردازش خودکار داده ها توسط پلتفرم، «معاونت در جرم» تلقی شده و گاه به استناد شروط قراردادی یک جانبه، هرگونه ضمان مدنی از میزبان سلب می شود. بر این اساس، نوشتار حاضر با رویکردی تحلیلی، در سه بخش به واکاوی امکان سنجی انتساب مسئولیت کیفری، تحلیل مبانی مسئولیت مدنی و رابطه سببیت و در نهایت، ارائه راهکارهای پیشگیرانه فنی-مدیریتی بر پایه استاندارد پویای «اطلاع و اقدام» می پردازد.

کلیدواژه ها:

پلتفرم های واسط آنلاین ، مسئولیت کیفری ، مسئولیت مدنی ، معاونت در جرم ، رابطه سببیت