حقوق مخاصمات مسلحانه در برابر جنگ شناختی حمایت از غیرنظامیان در عصر دستکاری ذهنی مبتنی بر هوش مصنوعی

جنگ شناختی (Cognitive Warfare) به عنوان یک پارادایم نوظهور در منازعات معاصر، مرزهای سنتی حقوق بشردوستانه بین المللی را به چالش کشیده است. برخلاف جنگ های کلاسیک که مبتنی بر خشونت فیزیکی و تخریب مادی هستند، جنگ شناختی مستقیما فرآیندهای ذهنی جمعیت هدف - ادراک، احساسات، باورها و تصمیم گیری - را هدف قرار می دهد. این مقاله با رویکردی تحلیلی توصیفی به این پرسش می پردازد که آیا اصول موجود حقوق مخاصمات (به ویژه اصول تفکیک، تناسب، احتیاط و منع حمله به غیرنظامیان) برای مقابله با جنگ شناختی مبتنی بر هوش مصنوعی کافی است یا خیر. یافته های تحقیق نشان می دهد که در جنگ شناختی، مرز میان « غیرنظامی » و « نظامی » به دلیل هدف گیری « ذهن » به شدت مخدوش می شود؛ مفهوم « حمله » در چارچوب کلاسیک (اقدامات خشونت آمیز فیزیکی) نمی تواند حملات شناختی غیرفیزیکی را در بر گیرد؛ و نسبت دادن مسئولیت به دولت ها به دلیل ماهیت فرامرزی، ناشناس و خودکار الگوریتم های هوش مصنوعی با چالش جدی روبه رو است. مقاله با ارائه تحلیل نظام مند از خلاهای هنجاری موجود و ارزیابی قابلیت های اصول تفکیک، تناسب و احتیاط در مواجهه با حملات شناختی، به این نتیجه می رسد که حقوق موجود نه تنها کافی نیست، بلکه به دلیل طراحی آن در عصر خشونت فیزیکی، عملا جنگ شناختی را در خلا قانونی رها کرده است. مقاله در پایان، پیشنهاد تدوین پروتکل الحاقی جدید به کنوانسیون های ژنو را مطرح می کند که شامل ممنوعیت حملات شناختی عمدی با قصد ایجاد آسیب روانی گسترده، تعریف «سلاح شناختی»، و ایجاد مکانیسم نظارت بین المللی باشد.

کلیدواژه ها:

حقوق بشردوستانه بین المللی ، هوش مصنوعی مولد ، دستکاری ذهنی ، حملات شناختی ، مسئولیت بین المللی دولت ها