تحریم، امنیت و اقتصاد سیاسی در سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران ((تحلیل پیامدهای ژئوپلیتیکی و اقتصادی در نظم در حال گذار بین الملل))

تحریم های اقتصادی در دهه های اخیر به یکی از مهم ترین ابزارهای اعمال فشار قدرت های بزرگ علیه جمهوری اسلامی ایران تبدیل شده و آثار گسترده ای بر ساختار اقتصادی، امنیت ملی و جهت گیری های سیاست خارجی کشور بر جای گذاشته است. پژوهش حاضر با هدف تحلیل ارتباط میان تحریم های اقتصادی، الزامات امنیتی و الگوهای رفتاری سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران در بستر تحولات نظم بین الملل انجام شده است. سوال اصلی پژوهش آن است که تحریم های اقتصادی چگونه بر اقتصاد سیاسی و جهت گیری های امنیتی و دیپلماتیک ایران تاثیر گذاشته اند؟ پژوهش حاضر با رویکرد توصیفی تحلیلی و مبتنی بر روش اسنادی، ضمن بررسی ادبیات نظری اقتصاد سیاسی بین الملل، آثار تحریم ها بر شاخص های اقتصادی از جمله کاهش ارزش پول ملی، محدودیت سرمایه گذاری خارجی، تغییر الگوی تجارت بین الملل و بازتعریف امنیت اقتصادی را مورد ارزیابی قرار داده است. یافته های پژوهش نشان می دهد تحریم ها ضمن ایجاد فشارهای گسترده اقتصادی، سبب تغییر در اولویت های سیاست خارجی ایران، افزایش گرایش به منطقه گرایی، توسعه روابط با قدرت های غیرغربی و تلاش برای بازتعریف مفهوم استقلال اقتصادی شده اند. همچنین نتایج نشان می دهد پیوند میان امنیت ملی و اقتصاد سیاسی در شرایط تحریمی به یکی از مهم ترین عوامل شکل دهنده رفتار سیاست خارجی ایران در دوران گذار نظم بین المللی تبدیل شده است. در نهایت پژوهش استدلال می کند که سیاست خارجی ایران در مواجهه با فشارهای اقتصادی، به سمت تنوع بخشی شرکای راهبردی و تقویت ظرفیت های درون زا حرکت کرده است.

کلیدواژه ها:

تحریم اقتصادی ، اقتصاد سیاسی ، سیاست خارجی ایران ، امنیت ملی ، نظم بین الملل ، ژئوپلیتیک