تحول شخصیت و مسئولیت سازمان های بین المللی در پرتو بحران پاسخگویی در نظم حقوقی معاصر

گسترش روزافزون نقش و اختیارات سازمان های بین المللی در نظم حقوقی معاصر، موجب دگرگونی بنیادین در ساختار سنتی حقوق بین الملل شده است. این سازمان ها که در ابتدا به عنوان ابزار همکاری میان دولت ها شکل گرفتند، به تدریج به بازیگرانی مستقل با شخصیت حقوقی بین المللی و اختیارات گسترده تقنینی، اجرایی و حتی شبه قضایی تبدیل شده اند. با این حال، توسعه دامنه اختیارات آنان همواره با تقویت متناسب سازوکارهای پاسخگویی همراه نبوده و همین امر موجب شکل گیری نوعی «بحران مشروعیت» در نظم بین المللی شده است. این مقاله با رویکردی تحلیلی–توصیفی و مبتنی بر مطالعه منابع کتابخانه ای، اسناد بین المللی و پیش نویس کمیسیون حقوق بین الملل درباره مسئولیت سازمان های بین المللی (۲۰۱۱)، به بررسی تحول شخصیت حقوقی و مسئولیت بین المللی این سازمان ها می پردازد. پرسش اصلی پژوهش آن است که آیا گسترش اختیارات سازمان های بین المللی بدون توسعه نظام پاسخگویی، موجب تضعیف مشروعیت حقوقی آنان شده است؟ یافته های تحقیق نشان می دهد که هرچند شناسایی شخصیت حقوقی مستقل برای سازمان های بین المللی گامی مهم در توسعه حقوق بین الملل بوده است، اما خلاهای موجود در سازوکارهای مسئولیت و پاسخگویی، چالشی اساسی برای نظم حقوقی معاصر ایجاد کرده است. مقاله در نهایت بر ضرورت بازتعریف رابطه میان اختیار و مسئولیت در ساختار سازمان های بین المللی تاکید می کند.

کلیدواژه ها:

سازمان های بین المللی ، شخصیت حقوقی بین المللی ، مسئولیت بین المللی ، پاسخگویی ، مشروعیت