مطالعه تطبیقی سیر تحول مفهوم مصلحت عمومی در اندیشه سیاسی غرب و اسلام

مصلحت عمومی، به عنوان یک مفهوم اساسی در فلسفه سیاسی، به ایده هایی در مورد خیر عمومی و منفعت مشترک عادلانه اشاره دارد و در فلسفه های سیاسی اسلام و غرب از جایگاه ویژه ای برخوردار است. در تاریخ اندیشه سیاسی اسلام، مصلحت عمومی متاثر از آموزه های شریعت و شیوه حکمرانی حاکمان، در اصول فقهی و اخلاقی ریشه دارد و در آثار متفکران برجسته ای مثل فارابی، خواجه نصیر و امام خمینی نمود یافته است. در اندیشه سیاسی غرب، این مفهوم تحت تاثیر تحولات دوران روشنگری، نظریه قرارداد اجتماعی و آرای متفکرانی چون هابز، لاک و روسو شکل گرفته است. هدف پژوهش حاضر، بازسازی معنای مصلحت عمومی در هر دو سنت فکری اسلام و غرب، با تاکید بر زمینه های تاریخی، اجتماعی و زبانی است که این مفهوم در آنها شکل گرفته است. در این پژوهش با رویکرد تفسیری و تحلیل محتوای کیفی، ابتدا زمینه های سیاسی، اجتماعی و زبانی هر دوره بررسی می شود تا در مقام فهم، دانسته شود متفکران هر سنت چگونه در مورد این مفهوم اندیشیده اند. سپس به مقایسه این مفهوم در هر دو سنت پرداخته و نقاط افتراق و اشتراک آن ها را کشف می نماید. پژوهش حاضر می تواند به روشن شدن پیوند میان زمینه های تاریخی و معنای مصلحت عمومی در دو سنت فکری اسلام و غرب و ارائه ادراکی عمیق از ظرفیت این مفهوم در حل مسائل متعارض معاصر کمک کند.

کلیدواژه ها:

مصلحت عمومی ، اندیشه سیاسی ، فلسفه سیاسی ، اسلام ، غرب ، مقایسه