مقایسه تطبیقی مولفه های حس مکان در مسکن ویلایی و آپارتمانی * نمونه موردی شهر جدید گلبهار

حس مکان مفهومی است که به کیفیت رابطه انسان با محیط زندگی اشاره دارد و از طریق ادراک، تجربه و تعامل با فضا شکل می گیرد. این مفهوم در محیط های مسکونی نقش مهمی در ایجاد احساس تعلق، هویت مکانی و رضایت از سکونت ایفا می کند. با این حال، نحوه شکل گیری حس مکان همواره یکسان نیست و می تواند تحت تاثیر ویژگی های کالبدی، فضا، الگوی سکونت و نوع روابط اجتماعی ساکنان قرار گیرد. در شهرهای جدید که گونه های متفاوتی از مسکن در کنار یکدیگر توسعه یافته اند، بررسی تاثیر گونه های مختلف مسکن بر تجربه مکانی ساکنان اهمیت بیشتری پیدا می کند. پژوهش حاضر با هدف مقایسه مولفه های حس مکان در مسکن های ویلایی و آپارتمانی شهر جدید گلبهار انجام شده است. روش تحقیق پیمایشی بوده و داده های مورد نیاز از طریق مطالعات اسنادی و پرسشنامه گردآوری شده است. جامعه آماری شامل ساکنان واحدهای مسکونی ویلایی و آپارتمانی شهر جدید گلبهار بوده و داده ها پس از گردآوری با استفاده از نرم افزار SPSS مورد تحلیل قرار گرفت. نتایج پژوهش نشان می دهد حس مکان در هر دو الگوی سکونتی ماهیتی چندبعدی داشته و از مولفه های کالبدی، فضایی، اجتماعی و ادراکی شناختی تاثیر می پذیرد، اما اهمیت هر یک از این مولفه ها در دو گونه سکونتی متفاوت است؛ به گونه ای که در مسکن های ویلایی ویژگی های فضایی و حریم خصوصی نقش پررنگ تری در تقویت حس مکان دارند، در حالی که در مسکن های آپارتمانی تعاملات اجتماعی و روابط همسایگی سهم بیشتری در شکل گیری این تجربه مکانی ایفا می کنند. نتایج این پژوهش بر ضرورت توجه همزمان به ابعاد کالبدی و اجتماعی در طراحی و برنامه ریزی محیط های مسکونی تاکید دارد.

کلیدواژه ها:

حس مکان ، مسکن ویلایی ، مسکن آپارتمانی ، شهر جدید گلبهار