بررسی برنامه ریزی درسی چندفرهنگی بین کشور فنلاند ایران و ژاپن

با گسترش فزاینده جهانی شدن و افزایش تنوع فرهنگی در جوامع معاصر ضرورت بازنگری در نظام های آموزشی برای پذیرش تکثر فرهنگی بیش از پیش آشکار شده است. پژوهش حاضر با هدف تطبیقی رویکردهای برنامه ریزی درسی چندفرهنگی در سه کشور فنلاند، ایران و ژاپن انجام شد تا ابعاد مختلف این الگوهای آموزشی شناسایی و تحلیل گردند. روش پژوهش در این مطالعه توصیفی تحلیلی از نوع تطبیقی است که با استفاده از ابزار فیش برداری و تحلیل اسناد بالادستی و پیشینه های پژوهشی معتبر صورت گرفته است. یافته های پژوهش نشان می دهد که نظام آموزشی فنلاند با اتخاذ رویکردی غیرمتمرکز و دموکراتیک موفق شده است تنوع زبانی و فرهنگی را به عنوان یک حق بنیادین در برنامه های درسی (به ویژه در دوره ابتدایی) نهادینه کند و بر عدالت اجتماعی متمرکز شود. در مقابل ژاپن از طریق بازنگری های مداوم در برنامه های درسی، خود به سمت مدل «تفاهم بین المللی و تلفیق هویت ملی با شهروندی جهانی» حرکت کرده است تا دانش آموزان را برای زیست در جوامع چندفرهنگی توانمند سازد. در مورد ایران نتایج حاکی از آن است که علی رغم غنای قومی و زبانی و وجود الزامات نظری برای توجه به موضوعات چندفرهنگی، ساختار متمرکز برنامه ریزی درسی و نگاه یکسان نگر در تدوین محتوا باعث شده است که این مولفه ها بیشتر در سطح مبانی نظری باقی بماند و در مرحله اجرا با چالش هایی مواجه باشد. در نهایت، نتیجه گیری پژوهش نشان می دهد که تحقق برنامه ریزی درسی چندفرهنگی مستلزم تغییر در ساختارهای کلان آموزشی است. برای نظام آموزشی ایران ضرورت دارد که از الگوهای منعطف در آموزش زبان مادری بهره گرفته شود و بازنگری مستمری در محتوای کتب درسی جهت بازنمایی منصفانه اقوام صورت گیرد. همچنین افزایش اختیارات معلمان در مناطق بومی و توجه به ویژگی های اقلیمی و فرهنگی در طراحی آموزشی، از جمله راهکارهای اساسی برای گذار به سمت یک نظام آموزشی تکثرگرا و عادلانه محسوب می شود.

کلیدواژه ها:

برنامه ریزی درسی چندفرهنگی ، فنلاند ، ایران ، ژاپن