واکاوی سن تمییز و مرزهای ارتباطی نامحرم با کودک؛ تحلیلی مبتنی بر فقه امامیه و یافته های روان شناختی

پژوهش حاضر با هدف واکاوی همخوانی مبانی فقه امامیه و یافته های روان شناختی پیرامون سن تمییز و مرزهای ارتباطی نامحرم با کودک تدوین شده است. این مقاله به تحلیل فقهی روان شناختی حکم شرعی بوسیدن و در آغوش گرفتن کودک شش ساله توسط نامحرم می پردازد تا فلسفه ی عمیق احکام اسلامی در صیانت از حریم کودک و تربیت پایدار را تبیین کند. با بررسی مفهوم تمییز از منظر لغوی و تطبیق آن با مراحل رشد شناختی پیاژه و کلبرگ و روانی اجتماعی اریکسون، بندورا، هورنای نشان داده شد که سن شش سالگی نقطه ی عطفی در شکل گیری هویت و درک مرزهای جنسیتی کودک است. ادله ی فقهی همچون روایات منع نشاندن کودک بر دامن، بوسیدن و دستور به تفریق در مضاجع بیانگر یک پروتکل پیشگیرانه ی سخت گیرانه در شریعت است. تحلیل روانکاوانه ی این احکام تطابق شگفت انگیزی با نظریه ی دوره کمون فروید و خطر تحریک پیش رس را آشکار می سازد که می تواند به تثبیت و انحرافات جنسی در بزرگسالی منجر شود؛ همچنین نظریه ی آشفتگی زبان های فرنتزی توضیح می دهد که چگونه بوسه ی بزرگسال (زبان شور) بر کودک (زبان مهرورزی) می تواند آسیب زا باشد. مفهوم غیرت در اسلام نیز با نظریه دلبستگی بالبی همسو بوده و بر اهمیت پایگاه ایمن برای عزت نفس و امنیت روانی کودک تاکید دارد. در نهایت با بهره گیری از دیدگاه های تربیتی شهید مطهری اقتصاد انرژی روانی و مصونیت و استاد صفایی حائری حفاظت از ریشه و حریت کودک حکمت اخلاقی و روان شناختی شریعت در حفظ سلامت روحی و روانی کودکان تبیین گردید. یافته ها نشان می دهند که دستورات شرعی نه تنها یک تکلیف صرف بلکه یک نظام هوشمند صیانت جنسی هستند که با دقت بی نظیری به ابعاد روان شناختی و تربیتی انسان می نگرند و راهکارهای عملی برای والدین، مربیان و جامعه در جهت تربیت نسلی سالم، ایمن و با هویت پایدار ارائه می دهند.

کلیدواژه ها:

سن ، تمییز ، مرزهای ارتباطی ، نامحرم ، کودک شش ساله ، فقه امامیه ، روان شناسی ، رشد ، دوره کمون ، سد ذرایع ، غیرت ، تربیت اسلامی