مشروعیت دینی در اکوسیستم های پلتفرمی مسئله خدمات مالی پنهان در سوپراپ ها و چالش های تنظیم گری خدمات

ظهور سوپراپ ها به عنوان اکوسیستم های یکپارچه دیجیتال خدمات مالی متعددی را در لایه های پنهان و در هم تنیده با خدمات غیرمالی جای داده است. این مقاله به دنبال واکاوی مشروعیت دینی این خدمات و آسیب شناسی چالش های تنظیم گری آنهاست. یافته ها نشان می دهد که تسهیلات اعتباری کوتاه مدت به دلیل وجود کارمزدهای پنهان و جریمه های دیرکرد، اغلب مصداق ربای قرضی هستند. خرید اقساطی با نرخ های نامشخص نیز به دلیل ابهام در عوضین، در زمره غرر فاحش قرار می گیرد. کیف پول های دیجیتال و رمزارزهای درون پلتفرمی نیز به دلیل نامشخص بودن ماهیت حقوقی وجوه و نبود شفافیت از دایره مشروعیت خارج هستند. در سطح تنظیم گری نهادهای ناظر دینی فاصله معناداری با تحولات فناورانه دارند. خلاهای قانونی در سطوح ملی و فراملی وجود دارد و ناهماهنگی میان نهادهای مالی و فناوری کار را دشوارتر کرده است. چالش اصلی تفکیک ناپذیری خدمات در معماری سوپراپ هاست که رویکردهای سنتی را ناکارآمد ساخته است. الگوی پیشنهادی این مقاله شامل بازتعریف شفافیت شرعی، پویا طراحی نظارت مبتنی بر ریسک، معیارهای تفکیک پذیری خدمات و بهره مندی از قراردادهای هوشمند است. مطالعه تطبیقی گرب و گوجک نشان می دهد که گواهی های شرعی موجود سطحی و ناکافی هستند و بدون فشار تنظیم گری، موثر پلتفرم ها انگیزه چندانی برای اصلاح رویه ندارند.

کلیدواژه ها:

مشروعیت ، دینی خدمات مالی ، پنهان سوپراپ ، فقه ، معاملات ، تنظیم گری پلتفرمی