دوقلوهای دیجیتال (Digital Twins) در مدیریت نگهداری و تعمیرات پیش بینانه چالش های پیاده سازی و مدل بلوغ سازمانی

گذار به صنعت پنجم و افزایش پیچیدگی دارایی های فیزیکی سازمان ها را به سمت بهره گیری از دوقلوی دیجیتال در نگهداری و تعمیرات پیش بینانه سوق داده است. با این حال نرخ بالای شکست در پیاده سازی این فناوری ها ناشی از تمرکز صرف بر جنبه های فنی و غفلت از آمادگی سازمانی، فرآیندی و انسانی است. پژوهش حاضر با هدف طراحی و اعتبارسنجی یک مدل بلوغ چندبعدی برای سنجش و هدایت پیاده سازی دوقلوی دیجیتال در بستر نگهداری و تعمیرات پیش بینانه انجام شده است. روش پژوهش ترکیبی بوده و در چهار فاز متوالی شامل مرور سیستماتیک ادبیات برای استخراج شاخص های اولیه، روش دلفی فازی با مشارکت ۱۵ خبره صنعتی و دانشگاهی برای غربالگری و اعتبارسنجی ۳۲ شاخص نهایی و وزن دهی با تحلیل سلسله مراتبی، فازی و مطالعه موردی در یک شرکت تولیدی قطعات خودرو جهت ارزیابی عملیاتی طراحی شده است. مدل پیشنهادی متشکل از پنج بعد کلیدی شامل راهبرد و رهبری، دیجیتال زیرساخت داده و یکپارچگی فناورانه، بلوغ فرآیندهای نگهداری و تعمیرات، توانمندسازی نیروی انسانی و فرهنگ سازمانی و تحلیل پیشرفته و هوش مصنوعی است که در قالب پنج سطح تکاملی ساختار یافته اند. نتایج ارزیابی موردی نشان داد سازمان با کسب امتیاز ۲.۸۷ در سطح تعریف شده قرار دارد و شکاف های بحرانی آن در کیفیت داده، اعتبارسنجی الگوریتم های پیش بینی و بلوغ فرهنگی نیروی انسانی متمرکز است. بر این اساس نقشه راه فازبندی شده ای برای ارتقای بلوغ ارائه شد. یافته ها تایید می کند که موفقیت دوقلوی دیجیتال در نگهداری و تعمیرات پیش بینانه مستلزم تعادل پویای میان ابعاد فنی و سازمانی است. مدل توسعه یافته به عنوان ابزاری تشخیصی و راهبردی به مدیران صنایع امکان می دهد تا پیش از سرمایه گذاری های کلان گلوگاه های بلوغ را شناسایی کرده منابع را بهینه تخصیص دهند و مسیر گذار دیجیتال را همراستا با اصول صنعت پنجم مدیریت نمایند.

کلیدواژه ها:

دوقلوی دیجیتال ، نگهداری و تعمیرات پیش بینانه ، مدل بلوغ ، آمادگی سازمانی ، دلفی فازی ، صنعت پنجم