حمایت از توسعه بخش های تولیدی و صنعتی کلان شهر شیراز با توجه به شرایط اقتصادی غالب و تبیین نقش و کارکردهای نوین شهرداری ها

شرایط اقتصادی غالب در ایران شامل فشارهای ناشی از تحریم های بین المللی، تورم ساختاری و لزوم حرکت به سوی اقتصاد مقاومتی ایجاب می کند که تمامی نهادها و بازیگران شهری از جمله شهرداری ها در راستای حمایت از تولید و صنعت گام بردارند. کلان شهر شیراز به عنوان یکی از قطب های اصلی صنعتی و اقتصادی جنوب کشور با ظرفیت های عظیم در صنایع پتروشیمی، سنگ بری، صنایع غذایی و تبدیلی نیازمند بازتعریف نقش مدیریت شهری در توسعه پایدار این بخش هاست. شهرداری ها در ایران عمدتا به عنوان نهادهای خدمات رسان و عمرانی شناخته می شوند اما در شرایط کنونی، انتظارات از آنها فراتر رفته و به بازیگران کلیدی در عرصه توسعه اقتصادی و صنعتی محلی تبدیل شده اند. هدف این پژوهش ارائه یک چارچوب عملیاتی برای حمایت شهرداری شیراز از توسعه بخش های تولیدی و صنعتی شهر، با تاکید بر شرایط اقتصادی خاص کشور نظیر تحریم ها و لزوم خودکفایی و با الهام از ظرفیت های بومی و موفقیت های صنعتی اخیر در سطح منطقه مانند تعمیرات اساسی در پتروشیمی شیراز است. روش شناسی پژوهش حاضر از نظر هدف کاربردی و از نظر ماهیت توصیفی تحلیلی است. برای گردآوری داده ها از دو روش کتابخانه ای (بررسی اسناد فرادست، قوانین، شهرداری ها، مقالات علمی و گزارش های صنعتی) و میدانی (مصاحبه نیمه ساختاریافته با ۲۵ نفر از مدیران صنایع، اعضای شورای شهر و کارشناسان اقتصاد شهری شیراز) استفاده شده است. داده های کیفی حاصل از مصاحبه ها با استفاده از روش تحلیل مضمون تماتیک کدگذاری و تحلیل گردید. یافته ها نشان می دهد شهرداری شیراز می تواند از طریق چهار کارکرد اصلی به توسعه صنعت و تولید کمک کند: (۱) کارکرد زیرساختی شامل ارائه زمین با کاربری صنعتی به صورت اقساطی، توسعه معابر منتهی به شهرک های صنعتی و تکمیل زیرساخت های رفاهی برای کارگران؛ (۲) کارکرد اقتصادی مالی شامل ارائه تخفیف عوارض به صنایع سبز و تولیدی، ایجاد بازارچه های دائمی عرضه مستقیم محصولات صنایع کوچک با الهام از ایده ایجاد شهرک تخصصی سنگ در شیراز؛ (۳) کارکرد نهادی - حقوقی شامل تسهیل فرآیندهای صدور پروانه و کاهش بوروکراسی اداری برای واحدهای تولیدی؛ (۴) کارکرد حمایتی فناورانه ایجاد مراکز نوآوری و کارگاه های آموزش فنی و حرفه ای در مناطق حاشیه نشین برای تامین نیروی ماهر صنایع. نتیجه گیری و بحث: در شرایطی که تحریم ها امکان واردات ماشین آلات و فناوری را محدود کرده است، شهرداری ها می توانند با ایفای نقش تسهیل گر و پشتیبان به افزایش تاب آوری صنایع محلی کمک کنند. تجربه موفق پتروشیمی شیراز در تعمیر خط انتقال (Transfer Line) بدون نیاز به متخصصان خارجی و با هزینه ای معادل یک بیستم نمونه خارجی، نشان دهنده ظرفیت بالای مهندسی بومی در شیراز است. شهرداری می تواند با ایجاد شبکه های همکاری صنعتی و معرفی توانمندی های شرکت های دانش بنیان محلی به صنایع بزرگ نظیر پتروشیمی و مجتمع های سنگ بری، به بومی سازی قطعات و کاهش وابستگی سرعت بخشد. این پژوهش پیشنهاد می دهد که شهرداری شیراز با تاسیس صندوق توسعه محلی صنایع کوچک و واگذاری امور تصدی گری به بخش خصوصی توانمند نقش خود را از یک نهاد هزینه بر به یک نهاد توسعه گرا و سرمایه گذار در تولید ارتقا دهد.

کلیدواژه ها:

توسعه صنعتی ، شهرداری ، شیراز ، شرایط اقتصادی ، اقتصاد مقاومتی ، پتروشیمی ، شیراز ، شهرک تخصصی سنگ ، نقش نهادهای محلی