طراحی الگوی ارتقای رضایتمندی ذی نفعان از عملکرد مدیریت شهری در ایران تلفیق راهبردهای حکمروایی مشارکتی و یکپارچگی نهادی

رضایتمندی شهروندان و ذی نفعان از عملکرد مدیریت شهری به عنوان یکی از شاخص های کلیدی کارآمدی نظام های حکمروایی محلی در دهه های اخیر مورد توجه فزاینده ای قرار گرفته است. در ایران علیرغم سابقه طولانی فعالیت نهادهای مدیریت شهری شکاف قابل توجهی بین عملکرد شهرداری ها و انتظارات طیف متنوع ذی نفعان شامل شهروندان، بخش خصوصی، نهادهای مدنی و سازمان های دولتی وجود دارد. پژوهش حاضر با هدف طراحی الگویی جامع برای ارتقای رضایتمندی این ذی نفعان در شهرداری های ایران انجام شده است. این مطالعه با رویکرد آمیخته (کیفی-کمی) در دو فاز اصلی اجرا شد. در فاز کیفی با استفاده از روش تحلیل مضمون داده های حاصل از مرور نظام مند پیشینه و مصاحبه های نیمه ساختاریافته با ۲۵ نفر از خبرگان دانشگاهی و مدیران اجرایی شامل اعضای شورای شهر، شهرداران مناطق و کارشناسان ارشد در سه کلان شهر تهران، مشهد و اصفهان، تحلیل و مولفه های موثر بر رضایتمندی شناسایی شدند. در فاز کمی پرسشنامه ای مبتنی بر مولفه های استخراج شده طراحی و توسط نمونه ای ۳۸۴ نفری از شهروندان و ۱۰۵ نفری از کارشناسان و مدیران شهری تکمیل گردید. داده های کمی با استفاده از آزمون های تی تک نمونه ای، تحلیل واریانس و مدل سازی معادلات ساختاری (SEM) تحلیل شدند. یافته ها نشان داد که شکاف معناداری بین وضعیت موجود و مطلوب رضایتمندی ذی نفعان وجود دارد. مهمترین عوامل موثر بر رضایتمندی در سه دسته عوامل نهادی مدیریتی (یکپارچگی نهادی، شفافیت، پاسخگویی)، عوامل فرایندی مشارکتی (تسهیل گری، اعتمادسازی، بودجه ریزی مشارکتی) و عوامل زمینه ای محیطی (کیفیت خدمات، عدالت فضایی) طبقه بندی شدند. مدل نهایی پژوهش نشان داد که حکمروایی مشارکتی و یکپارچگی نهادی به ترتیب با ضرایب تاثیر ۰/۶۷ و ۰/۵۸ بیشترین تاثیر را بر رضایتمندی ذی نفعان دارند. این مقاله با ارائه الگویی بومی تاکید می کند که ارتقای رضایتمندی در شهرداری های ایران نیازمند گذار از رویکردهای سنتی و بخش نگر به سوی الگوی حکمروایی چند ذی نفعی و نهادینه سازی سازوکارهای مشارکت پایدار است.

کلیدواژه ها:

رضایتمندی شهروندی ، مدیریت شهری ، حکمروایی خوب شهری ، مشارکت ذی نفعان ، یکپارچگی نهادی ، شهرداری های ایران