طراحی مدل ریاضی بهبود بالانس خط مونتاژ در فرآیندهای تولید چند محصولی با استفاده از روشهای بهینه سازی

در دهه های اخیر رشد روزافزون فناوری و تغییرات گسترده در ساختار بازارهای صنعتی سازمان ها را ملزم به توجه هرچه بیشتر به بهبود کیفیت محصولات، افزایش بهره وری و کاهش هزینه های تولید کرده است. یکی از راهکارهای کلیدی در این راستا، مدیریت علمی فرآیند تولید و به ویژه تضمین کیفیت محصولات در خطوط تولید چند محصولی است؛ خطوطی که در آنها محصولات با ویژگی ها و الزامات متفاوت به صورت همزمان یا متوالی تولید می شوند و چالش هایی مانند مدیریت پیچیده مواد اولیه، کنترل موجودی، زمان بندی تولید و تخصیص بهینه منابع را به همراه دارند. پژوهش حاضر با هدف بهبود مدیریت تضمین کیفیت در فرآیندهای تولید چند محصولی شرکت صنعتی شوفاژ کار انجام شده است. برای این منظور یک مدل ریاضی سه هدفه توسعه یافته که اهداف اصلی آن عبارتند از کاهش تعداد ایستگاه های کاری جهت کاهش هزینه های تولید، هموارسازی بارکاری ایستگاه ها، افزایش بهره وری و حذف گلوگاه ها و کمینه سازی فضای مورد استفاده در فرآیند تولید و بهینه سازی ظرفیت فیزیکی کارخانه مورد بررسی قرار گرفته است. در این مدل محدودیت هایی نظیر ظرفیت ایستگاه ها، ترتیب عملیات، محدودیت فضا و منابع به دقت لحاظ شده و با رویکرد مدل سازی ریاضی و استفاده از نرم افزارهای تخصصی GAMS و LINGO بهینه سازی انجام شده است. داده های پژوهش از خطوط تولید شرکت صنعتی شوفاژکار استخراج و تحلیل گردید و مدل پیشنهادی با استفاده از روش های برنامه ریزی عددی و الگوریتم های تکاملی اعتبارسنجی شد. نتایج نشان داد که مدل سه هدفه قادر است به تخصیص بهینه منابع، کاهش تعداد ایستگاه ها، تعادل بارکاری و استفاده بهینه از فضای کارخانه منجر شود و در نتیجه بهبود معنی داری در تضمین کیفیت و بهره وری کل سیستم ایجاد کند. علاوه بر این، بررسی های انجام شده بیانگر آن است که استفاده از رویکردهای ترکیبی بهینه سازی و مدل سازی ریاضی، مزیت رقابتی پایداری برای سازمان های تولیدی ایجاد می کند و می تواند به عنوان الگویی کاربردی برای سایر صنایع مشابه مورد استفاده قرار گیرد. در نهایت پژوهش حاضر ضمن ارائه یک مدل جامع به گسترش ادبیات علمی در زمینه بالانس خطوط تولید چند محصولی و مدیریت تضمین کیفیت کمک شایانی نموده است.

کلیدواژه ها:

بهبود ، بالانس ، تولید چند محصولی ، خط مونتاژ ، روشهای بهینه سازی ، فرآیندهای تولید ، مدل ریاضی