تداوم فعالیت بدنی و الگوهای وقفه تمرینی در دیسمنوره اولیه: مرور سیستماتیک و چارچوب فرضیه ای درباره بازگشت غیرمنظم به ورزش

دیسمنوره اولیه یکی از شایع ترین مشکلات ژنیکولوژیک در دختران نوجوان است که می تواند کیفیت زندگی، عملکرد تحصیلی و سلامت روان را تحت تاثیر قرار دهد. اگرچه مطالعات متعدد اثر مثبت ورزش را بر کاهش شدت درد قاعدگی تایید کرده اند (دالی و همکاران، ۲۰۱۹؛ ژنگ و همکاران، ۲۰۲۴؛ شیانگ و همکاران، ۲۰۲۵)، هنوز درباره نقش تداوم فعالیت بدنی از کودکی تا نوجوانی، اثر وقفه تمرینی و پیامدهای بازگشت غیرمنظم به ورزش شواهد مستقیمی وجود ندارد. هدف این مطالعه، مرور سیستماتیک شواهد موجود و ارائه یک چارچوب فرضیه ای مبتنی بر اصول فیزیولوژی تمرین برای تبیین این روابط بود. این مطالعه بر اساس دستورالعمل PRISMA انجام شد و جستجو در پایگاه های PubMed، Scopus، ScienceDirect و SID از ژانویه ۱۹۹۰ تا نوامبر ۲۰۲۵ صورت گرفت. مطالعات کارآزمایی بالینی، نیمه تجربی و همگروهی که روی دختران نوجوان یا زنان جوان مبتلا به دیسمنوره اولیه انجام شده بودند وارد مطالعه شدند. از میان ۸۴۷ مقاله شناسایی شده، ۶ مطالعه واجد شرایط وارد مرور نهایی شدند. یافته ها نشان داد ورزش منظم با کاهش شدت دیسمنوره همراه است و افرادی که سابقه فعالیت بدنی مستمر از سنین پایین داشتند، در برخی مطالعات شدت درد کمتری گزارش کردند (اورال و همکاران، ۲۰۲۵؛ کائور و همکاران، ۲۰۲۵). همچنین، مطالعه محمدی و همکاران (۲۰۱۲) نشان داد وقفه کامل حدود ۷ هفته ای در تمرین می تواند با بازگشت شدت درد به سطح اولیه همراه باشد. مطالعات مرتبط با وقفه تمرینی نیز کاهش برخی سازگاری های هورمونی، عصبی و متابولیک ناشی از ورزش را گزارش کرده اند (هرینگ و همکاران، ۱۹۹۲؛ چن و همکاران، ۲۰۰۶). بر اساس این شواهد و اصول فیزیولوژی تمرین، این فرضیه مطرح می شود که بازگشت غیرمنظم به ورزش احتمالا برای بازسازی کامل سازگاری های ضدالتهابی و ضددرد کافی نیست. در مجموع، به نظر می رسد تداوم فعالیت بدنی منظم، به ویژه از سنین پایین، با اثرات محافظتی بیشتری در برابر دیسمنوره اولیه همراه باشد، در حالی که وقفه طولانی مدت در تمرین ممکن است بخشی از این سازگاری ها را تضعیف کند. با این حال، شواهد مستقیم درباره اثر بازگشت غیرمنظم به ورزش هنوز محدود است و بررسی آن نیازمند مطالعات آینده نگر می باشد.

کلیدواژه ها:

دیسمنوره اولیه ، فعالیت بدنی ، وقفه تمرینی ، نوجوانان ، بازگشت غیرمنظم