اثر تمرینات ذهن آگاهی بر علائم اختلال استرس پس از سانحه (PTSD) در تکواندوکاران آسیب دیده

آسیب های ورزشی، به ویژه در رشته های رزمی مانند تکواندو، نه تنها پیامدهای جسمانی، بلکه عوارض روانشناختی عمیقی از جمله علائم اختلال استرس پس از سانحه (PTSD) به همراه دارند. با توجه به ماهیت ضربه ای و پراسترس تکواندو، شیوع علائم PTSD در میان تکواندوکاران آسیب دیده قابل توجه است. از سوی دیگر، تمرینات ذهن آگاهی به عنوان رویکردی موثر در تنظیم هیجان و کاهش واکنش های تروما شناخته شده اند. بنابراین هدف از مطالعه حاضر تاثیر هشت هفته تمرینات ذهن آگاهی بر علائم اختلال استرس پس از سانحه (PTSD) در تکواندوکاران آسیب دیده بود. این پژوهش نیمه تجربی با طرح پیش آزمون-پس آزمون همراه با گروه کنترل بود. از میان تکواندوکاران آسیب دیده شهر تهران با دامنه سنی ۱۸ تا ۳۰ سال، ۳۰ نفر به صورت در دسترس انتخاب و به طور تصادفی در دو گروه ذهن آگاهی (۱۵ نفر) و کنترل (۱۵ نفر) قرار گرفتند. علائم PTSD شرکت کنندگان در مراحل پیش آزمون و پس آزمون با استفاده از مقیاس PTSD می سی سی پی (Mississippi Scale for Combat-Related PTSD) که برای آسیب های غیررزمی نیز اقتباس شده بود، اندازه گیری شد. مداخله آزمایشی به مدت هشت هفته، هر هفته دو جلسه ۶۰ دقیقه ای تمرینات ذهن آگاهی (بر اساس پروتکل کاهش استرس مبتنی بر ذهن آگاهی MBSR) بود، در حالی که گروه کنترل هیچ مداخله ای دریافت نکرد. داده ها با استفاده از آزمون تحلیل کوواریانس (ANCOVA) تحلیل شدند. یافته ها: نتایج نشان داد که هشت هفته تمرینات ذهن آگاهی، کاهش معناداری در نمرات کل علائم PTSD و نیز در زیرمقیاس های تجربه مجدد، اجتناب و برانگیختگی فیزیولوژیکی گروه ذهن آگاهی در مقایسه با گروه کنترل ایجاد کرده است (۰۵/۰>P). براساس نتایج پژوهش تمرینات ذهن آگاهی به طور موثری علائم اختلال استرس پس از سانحه را در تکواندوکاران آسیب دیده کاهش می دهد. پیشنهاد می شود این تمرینات به عنوان بخشی از پروتکل های توانبخشی روانشناختی در باشگاه های تکواندو و مراکز درمان ورزشی گنجانده شود.

کلیدواژه ها:

ذهن آگاهی ، اختلال استرس پس از سانحه ، PTSD ، تکواندوکاران آسیب دیده ، توانبخشی روانشناختی