کاربرد ژنتیک ورزشی در طراحی برنامه های تمرینی فردمحور و ارتقای عملکرد ورزشکاران

ژنتیک ورزشی یکی از حوزه های نوین و میان رشته ای علوم ورزشی است که تلاش می کند نقش تفاوت های ژنتیکی را در استعداد ورزشی، پاسخ به تمرین، خطر آسیب، سرعت ریکاوری و سازگاری های عملکردی تبیین کند. با گسترش رویکرد تمرین فردمحور، این پرسش مطرح شده است که آیا اطلاعات ژنتیکی می تواند در کنار آزمون های فیزیولوژیک، ارزیابی ترکیب بدنی، سوابق تمرینی و پایش بار تمرین برای طراحی برنامه های دقیق تر و موثرتر به کار رود یا خیر. هدف مقاله حاضر بررسی کاربرد ژنتیک ورزشی در طراحی برنامه های تمرینی فردمحور و ارتقای عملکرد ورزشکاران است. این مقاله با روش مروری روایی و کتابخانه ای تدوین شد و منابع مرتبط با ژن های عملکرد ورزشی، تمرین پذیری، ریکاوری، آسیب ورزشی، آمادگی هوازی و قدرتی و اخلاق ژنتیک ورزشی بررسی گردید. یافته ها نشان می دهد ژن ها و مسیرهایی مانند ACTN۳، ACE، PPARGC۱A، COL۱A۱، COL۵A۱، VEGFA و NOS۳ می توانند با برخی ویژگی های قدرت، استقامت، سازگاری قلبی عروقی، ساختار بافت همبند و پاسخ به تمرین ارتباط داشته باشند. با این حال، عملکرد ورزشی پدیده ای چندژنی و چندعاملی است و هیچ آزمون ژنتیکی منفردی نمی تواند موفقیت یا پاسخ تمرینی ورزشکار را به صورت قطعی پیش بینی کند. نتیجه گیری می شود که ژنتیک ورزشی در حال حاضر بیش از آن که ابزار تصمیم گیری مستقل باشد، می تواند به عنوان منبع اطلاعات مکمل برای فردی سازی تمرین، مدیریت ریکاوری و کاهش خطر آسیب مورد توجه قرار گیرد؛ مشروط بر آن که با تفسیر تخصصی، رعایت اصول اخلاقی و همراه با ارزیابی های میدانی و آزمایشگاهی استفاده شود.

کلیدواژه ها:

ژنتیک ورزشی ، تمرین فردمحور ، عملکرد ورزشی ، پاسخ به تمرین ، ریکاوری ، آسیب ورزشی